Liraglutid

Liraglutid nedir ve nasıl etki eder?

Liraglutid, bağırsakta salgılanan glukagon benzeri peptit-1 (GLP-1) hormonunun değiştirilmiş bir kopyasıdır. Türkiye KÜB’üne göre amino asit dizisi insan GLP-1’iyle %97 benzerdir; GLP-1 reseptörüne bağlanır ve onu aktive eder. ^[1]

Aynı belge iki ana etkiyi ayrı anlatır:

• İştah ve kilo: Liraglutid doygunluk ve tokluk hissini artırır, açlık hissini azaltır; böylece besin alımını düşürür. Plaseboya göre enerji harcamasını artırmaz. Kilo kaybı ağırlıklı olarak yağ kütlesinden, özellikle karın içi (viseral) yağdan olur. ^[1]
• Kan şekeri: İnsülin salgısını kan şekerine bağlı biçimde uyarır ve glukagon salgısını azaltır; bu etki prediyabet ve diyabette, kan şekeri normal olanlara göre daha belirgindir. ^[1]

Deri altı uygulamadan sonra en yüksek kan düzeyine yaklaşık 11 saatte ulaşılır ve eliminasyon yarı ömrü yaklaşık 13 saattir. ^[1] Liraglutid günde bir kez uygulanır; doğrudan karşılaştırma çalışmasındaki semaglutid ise haftada bir kez kullanılır. ^[7] GLP-1 ilaç sınıfının genel mantığı ayrı bir rehberde anlatılıyor: GLP-1 agonistleri nedir?

Saxenda ile Victoza arasındaki fark nedir?

İki ilacın etken maddesi aynıdır; fark endikasyonda ve dozdadır.

• Victoza tip 2 diyabet içindir. EMA’ya göre yetişkinlerde ve 10 yaşından itibaren çocuklarda, diyet ve egzersize ek olarak, tek başına (metformin uygun değilse) ya da diğer diyabet ilaçlarına eklenerek kullanılır. EMA özeti, Victoza’nın 4.289 yetişkin ve çocuğun katıldığı altı ana çalışmada kan şekeri kontrolünü sağladığını bildirir; tek başına kullanımda glimepiride göre HbA1c’yi daha fazla düşürmüştür (1,2 mg ile 0,8, 1,8 mg ile 1,1 puan; glimepiridle 0,5 puan). 10 yaş ve üzeri 134 çocuk ve ergende HbA1c liraglutidle 0,64 puan düşmüş, plaseboyla 0,42 puan yükselmiştir. ^[3]
• Saxenda kilo yönetimi içindir ve günlük 3,0 mg idame dozuna kadar çıkılır. Türkiye KÜB’üne göre 3,0 mg/gün’den yüksek doz önerilmez ve Saxenda başka bir GLP-1 reseptör agonistiyle birlikte kullanılmamalıdır. ^[1]

Türkiye’de ayrıca liraglutid ile uzun etkili insülin degludeki birleştiren bir kombinasyon ürünü ruhsatlıdır. ^[2] ABD Saxenda etiketi, liraglutid içeren başka ürünlerle ya da başka bir GLP-1 reseptör agonistiyle birlikte kullanımın önerilmediğini belirtir. ^[12]

Türkiye’de liraglutid ruhsatlı mı?

Evet. TİTCK’nın 16.10.2026 tarihli Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi’nde liraglutid (ATC A10BJ02) içeren ürünler şunlardır: ^[2]

• Victoza 6 mg/mL kullanıma hazır kalem — ilk ruhsat tarihi 18.10.2012
• Saxenda 6 mg/mL kullanıma hazır kalem — ilk ruhsat tarihi 21.06.2017
• Liraglutid ve insülin degludek kombinasyonu — ilk ruhsat tarihi 19.02.2018

Aynı listede bu üç ürün dışında liraglutid içeren, ruhsatlı jenerik ya da hibrit bir ürün yer almaz. ^[2] Listede ve incelenen KÜB’de ürünlerin reçete türü belirtilmez; bu rehber o ayrımı yapmaz. SGK’nın 08.04.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan EK-4/A Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesi’nde liraglutid içeren ürün yer almaz; GLP-1 reseptör agonisti içeren ürünlerden listede yalnızca eksenatid (Byetta) ile insülin glarjin ve liksisenatid sabit kombinasyonu (Soliqua) bulunur. ^[13]

Saxenda kimlerde kullanılır?

Türkiye KÜB’üne göre Saxenda, düşük kalorili diyet ve artırılmış fiziksel aktiviteye ek olarak şu gruplarda kilo yönetimi için endikedir: ^[1]

• Yetişkinler: VKİ 30 kg/m² ve üzeri (obezite) ya da prediyabet/tip 2 diyabet, hipertansiyon, dislipidemi veya obstrüktif uyku apnesi gibi kilo ile ilişkili en az bir hastalıkla birlikte VKİ 27–30 kg/m² (fazla kilo).
• Ergenler (12 yaş ve üzeri): Uluslararası yaş ve cinsiyet eşiklerine göre obezitesi olan ve vücut ağırlığı 60 kg ve üzerinde olanlar.

Aynı KÜB, Saxenda’nın 12 yaşın altındaki çocuklarda güvenlilik ve etkililiğinin kanıtlanmadığını yazar. ^[1] Avrupa Birliği’nde ise Saxenda’yı referans alan ve 2026’da ruhsat alan hibrit ürünün EMA özeti, endikasyonu 6–12 yaş altındaki, en az 45 kg ağırlığında ve VKİ’si yaş ve cinsiyete göre 95. persentil veya üzerinde olan çocukları da kapsayacak biçimde tanımlar. ^[9] ABD etiketi (02/2026) ise endikasyonu yetişkinler ile obezitesi olan ve 60 kg’ın üzerindeki 12 yaş ve üzeri çocuklarla sınırlar. ^[12] Üç düzenleyicinin ürün bilgileri farklı tarihlerde ve farklı kapsamlarda güncellenmiştir; Türkiye’deki ürün için geçerli olan Türkiye KÜB’üdür.

Ergenlerde kanıt

KÜB’deki ergen endikasyonu, 12–18 yaş arası 251 obez ergenin katıldığı çift kör bir RCT’ye dayanır. 56 haftalık tedavide liraglutid, VKİ standart sapma skorunda plaseboya göre −0,22 (%95 GA −0,37 ile −0,08) fark sağladı; VKİ’de en az %5 düşüş liraglutid grubunda tahminen %43,3, plasebo grubunda %18,7 idi. Tedavi kesildikten sonraki 26 haftalık izlemde VKİ standart sapma skoru liraglutid grubunda plasebo grubundan daha fazla yükseldi (fark 0,15). Gastrointestinal advers olaylar %64,8’e karşı %36,5, tedaviyi bıraktıran advers olaylar %10,4’e karşı %0 idi. Çalışma ilacın üreticisi tarafından finanse edildi. ^[6]

Ürün bilgisine göre doz artırımı ve tedaviyi kesme kuralı

Aşağıdaki bilgi hekimlere yönelik reçeteleme bilgisinin aktarımıdır, kişisel öneri değildir. Türkiye KÜB’üne göre yetişkinlerde başlangıç dozu günde 0,6 mg’dır; gastrointestinal toleransı artırmak için doz en az birer hafta arayla 0,6 mg artırılarak günde 3,0 mg idame dozuna çıkarılır. KÜB’e göre yetişkin hasta 3,0 mg/gün dozunda 12 haftalık tedavinin sonunda başlangıç ağırlığının en az %5’ini kaybetmemişse tedavi kesilmelidir; ergenlerde, 3,0 mg ya da tolere edilen en yüksek dozda 12 hafta sonra VKİ veya VKİ z skorunda en az %4 düşüş yoksa tedavi kesilmeli ve yeniden değerlendirilmelidir. ^[1] ABD etiketindeki kural farklıdır: yetişkinde başlangıçtan 16 hafta sonra en az %4 kilo kaybı, çocukta idame dozunda 12 hafta sonra VKİ’de en az %1 düşüş aranır. ^[12]

Liraglutid ne kadar kilo verdirir?

Türkiye KÜB’ü, toplam 5.358 yetişkinin katıldığı dört faz 3, randomize, çift kör, plasebo kontrollü çalışmayı (SCALE programı) özetler. ^[1] Tüm çalışmalarda katılımcılar diyet ve egzersiz danışmanlığı da aldı; aşağıdaki farklar bu danışmanlığa ek olarak ilacın etkisidir.

SCALE çalışmasının NEJM yayını aynı sonucu kilogram cinsinden verir: 56 haftada liraglutid grubu ortalama 8,4 kg, plasebo grubu 2,8 kg kaybetti (fark 5,6 kg). Katılımcıların %78,5’i kadındı ve %61,2’sinde prediyabet vardı. Ciddi advers olaylar liraglutid grubunda %6,2, plasebo grubunda %5,0 oranında görüldü. Çalışma üretici tarafından finanse edildi. ^[4]

Ortalama, herkesin aynı sonucu aldığı anlamına gelmez. KÜB’e göre ilk 56 haftalık bölümde hastaların %67,5’i 3,0 mg dozda 12 hafta sonra en az %5 kilo vermişti; bu erken yanıt vermeyenlerin %93,4’ü bir yıl sonunda %10 ve üzeri kayba ulaşmadı. ^[1] Ürün bilgisindeki “12 haftada yanıt yoksa kes” kuralı bu gözleme dayanır.

Tedavi bırakılınca kilo geri gelir mi?

Mevcut kanıt, etkinin ilaç kullanıldığı sürece sürdüğünü gösterir. Ergen çalışmasında ilaç kesildikten sonraki 26 haftada VKİ skoru liraglutid grubunda plasebodan daha fazla yükseldi. ^[6] Yetişkinlerde SCALE İdame çalışması, diyetle verilen kilonun korunmasında liraglutidin plasebodan üstün olduğunu gösterir; ancak bu, ilacın kesilmesinden sonraki seyri ölçmez. ^[1] Haftalık GLP-1 ilaçlarında kesme sonrası kilo geri alımı daha ayrıntılı incelenmiştir: Semaglutid rehberi.

Liraglutid kalp-damar riskini azaltır mı?

Bu soru tip 2 diyabetli ve kalp-damar riski yüksek kişilerde yanıtlanmıştır. LEADER çalışmasında 9.340 tip 2 diyabetli hasta, standart tedaviye ek olarak liraglutid ya da plaseboya randomize edildi ve ortanca 3,8 yıl izlendi. Kalp-damar kaynaklı ölüm, ölümcül olmayan kalp krizi ya da ölümcül olmayan inmeden oluşan birincil sonlanım liraglutid grubunda %13,0, plasebo grubunda %14,9 oranında görüldü (HR 0,87; %95 GA 0,78–0,97). Kalp-damar ölümü (HR 0,78) ve tüm nedenlere bağlı ölüm (HR 0,85) de daha düşüktü; ölümcül olmayan kalp krizi, ölümcül olmayan inme ve kalp yetmezliği nedeniyle yatışta farklar anlamlı değildi. Çalışma üretici ve ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri tarafından finanse edildi. ^[5]

Sınırları açıkça belirtmek gerekir: LEADER, diyabet dozunda (günde 1,8 mg’a kadar) ve tip 2 diyabetlilerde yapılmıştır; diyabeti olmayan obez kişiler çalışmaya dahil değildi ve sonuç bu gruba doğrudan taşınamaz. ABD Saxenda etiketi de 1,8 mg liraglutidin yetişkin tip 2 diyabet tedavisinde kullanıldığını ve 3 mg’ın altındaki dozların kilo azaltmada etkinliğinin kanıtlanmadığını yazar. ^[12] Türkiye KÜB’ü kilo yönetimi çalışmalarında liraglutidde 6, plaseboda 10 majör kardiyovasküler olay bildirir (olasılık oranı 0,33; %95 GA 0,12–0,90); bu kadar az olay, kalp-damar sonuçları için tasarlanmış bir çalışmanın yerini tutmaz. ^[1]

Liraglutid mi semaglutid mi?

STEP 8, iki ilacı doğrudan karşılaştıran tek faz 3 çalışmadır. ABD’de 19 merkezde, diyabeti olmayan, VKİ ≥30 ya da komorbiditeyle ≥27 olan 338 yetişkin 68 hafta boyunca haftalık semaglutid 2,4 mg, günlük liraglutid 3,0 mg ya da eşleştirilmiş plasebo aldı. İki aktif ilaç arasındaki karşılaştırma açık etiketliydi. ^[7]

• Ortalama kilo değişimi semaglutidle %−15,8, liraglutidle %−6,4 idi (fark −9,4 puan; %95 GA −12,0 ile −6,8); birleştirilmiş plasebo grubunda %−1,9.
• En az %10 kilo kaybına ulaşan oranı semaglutidde %70,9, liraglutidde %25,6 idi.
• Herhangi bir nedenle tedaviyi bırakma oranı semaglutidde %13,5, liraglutidde %27,6 idi.
• Gastrointestinal advers olaylar iki grupta benzerdi (%84,1 ve %82,7). ^[7]

STEP 8 kilo kaybını ve advers olayları karşılaştırır; ergenlerde kullanım, maliyet ya da ürüne erişim gibi soruları yanıtlamaz. Haftalık ilaçlar için: Semaglutid (Ozempic, Wegovy) ve Tirzepatid (Mounjaro).

Günlük enjeksiyon ve tedaviye devam

Günlük ve haftalık kullanım arasındaki fark en somut biçimde tedaviyi bırakma oranlarında görülür. STEP 8’de liraglutid grubunda tedaviyi bırakma, haftalık semaglutide göre yaklaşık iki kat sıktı. ^[7] Plasebo kontrollü SCALE çalışmalarında ise ABD Saxenda etiketine göre 56 haftalık çalışmalarda tedaviyi bırakma liraglutidde %27, plaseboda %35 idi; advers etki nedeniyle bırakma sırasıyla yaklaşık %10 ve %4’tü. ^[12] Bu iki bulgu farklı karşılaştırmalara aittir ve birbirine dönüştürülemez.

Jenerik liraglutid var mı?

• ABD: FDA, 23 Aralık 2024’te Victoza’yı referans alan ilk jenerik liraglutid enjeksiyonunu onayladı; onay, 10 yaş ve üzerindeki tip 2 diyabetlilerde kan şekeri kontrolü endikasyonunu kapsar. FDA aynı duyuruda liraglutid enjeksiyonunun ve bazı diğer GLP-1 ilaçlarının o tarihte ilaç kıtlığı listesinde olduğunu ve kıtlıktaki ilaçların jenerik başvurularına öncelik verildiğini belirtir. ^[8]
• Avrupa Birliği: Saxenda’yı referans alan ve etken maddesi canlı hücreler yerine kimyasal yöntemle üretilen bir hibrit liraglutid ürünü, 15 Temmuz 2026’da AB genelinde geçerli ruhsat aldı. EMA’ya göre faydası ve riskleri referans ürünle yapılmış çalışmalara dayanır; şirket kalite çalışmaları ve biyoeşdeğerlik çalışması sunmuştur. ^[9]
• Türkiye: TİTCK’nın 16.10.2026 listesinde liraglutid içeren jenerik ya da hibrit ürün yer almaz. ^[2]

Sahte Saxenda kalemleri hakkında ne biliniyor?

İngiltere ilaç düzenleyicisi MHRA, 23 Kasım 2023 tarihli güvenlilik bülteninde ülkede sahte Ozempic ve Saxenda ürünleri bulunduğunu bildirdi. Bültene göre sahte kalemler arasında insülin içerenler de vardı; bu durum hipoglisemiye (kan şekeri düşmesi) yol açabilir. MHRA, sahte Saxenda kalemlerinin halka reçete gerektirmeyen yasa dışı yollardan ulaştığını, yasal tedarik zincirindeki ürünlerin etkilenmediğini belirtir. ^[10]

Türkiye’de Erzurum İl Sağlık Müdürlüğü’nün eczacı odasına gönderdiği yazı (oda kayıt tarihi 20.05.2026), TİTCK’nın 14.05.2026 tarihli yazısına atıfla GLP-1 reseptör agonisti içeren ilaçlarda sağlık meslek mensupları, vatandaşlar ve firmalardan gelen sahtelik şüphesi bildirimlerinde ciddi artış olduğunu aktarır. Yazıda eczane ve ecza deposu denetimlerinde yüksek sahtelik riski taşıyan ürünler arasında Saxenda kalemleri de sayılır; soğuk zincire tabi bu ürünler için buzdolabı kontrollerine dikkat edilmesi, internet üzerinden ilaç alınmaması ve İlaç Takip Sistemi’ne (İTS) kaydı yapılamayan ilaçların bulundurulmaması ve kullanılmaması istenir. ^[11] Bu belge TİTCK yazısını il düzeyinde aktaran resmî bir yazıdır.

Liraglutid kimlerde kullanılmaz ya da dikkat gerektirir?

Türkiye KÜB’üne göre başlıca noktalar şunlardır; sıklıklar ve ayrıntılar yan etki sayfasında. ^[1]

• Kontrendikasyon: Liraglutide aşırı duyarlılık; kendisinde veya ailesinde medüller tiroid karsinomu olanlar ve çoklu endokrin neoplazi tip 2 (MEN 2) sendromu olanlar. Kemirgenlerde iki yıllık çalışmalarda tiroid C hücresi tümörleri görülmüştür; KÜB bu bulgunun insanlar için geçerliliğinin muhtemelen düşük olduğunu ancak tamamen göz ardı edilemeyeceğini yazar.
• Pankreatit ve safra kesesi: Akut pankreatit GLP-1 ilaçlarıyla gözlenmiştir; şüphesinde tedavi kesilir, doğrulanırsa yeniden başlanmaz. Kilo yönetimi çalışmalarında safra taşı ve safra kesesi iltihabı plasebodan daha sık görülmüştür.
• Kalp hızı ve sıvı kaybı: Kalp hızında artış görülür; bulantı, kusma ve ishalle sıvı kaybı böbrek fonksiyonunu bozabilir.
• Anestezi: Genel anestezi veya derin sedasyon sırasında GLP-1 ilacı kullananlarda akciğere aspirasyon olguları bildirilmiştir.
• Önerilmeyen gruplar: 75 yaş ve üzeri, şiddetli böbrek veya karaciğer yetmezliği, NYHA sınıf IV kalp yetmezliği, inflamatuvar bağırsak hastalığı ve diyabetik gastroparezi.
• Gebelik ve emzirme: Liraglutid gebelikte kullanılmamalıdır; gebelik istenirse veya tedavi sırasında gebelik oluşursa tedavi kesilmelidir. Anne sütüne geçip geçmediği bilinmediği için emzirme döneminde de kullanılmamalıdır.
• Diyabet ilaçlarıyla birlikte: İnsülin veya sülfonilüre ile birlikte kullanımda hipoglisemi riski artar; KÜB bu ilaçların dozunun azaltılmasının düşünülmesini yazar. Varfarin kullananlarda INR’nin daha sık izlenmesi önerilir.

Ayrıntılı rehberSaxenda (liraglutid) yan etkileri: sıklıklar, ciddi riskler ve tedaviyi bırakma→

Bu rehberin sınırları

Bu sayfa liraglutidin ne olduğunu, Türkiye’deki ve başka ülkelerdeki ruhsat durumunu ve dayandığı ana çalışmaları özetler. Doz ve kesme kuralları ürün bilgisinden aktarılmıştır; kişiye özel tedavi kararı, uygunluk değerlendirmesi ve izlem hekimin işidir. Bu rehber ilacın fiyatını, nereden ve nasıl temin edileceğini ele almaz. Aynı ilaç sınıfındaki araştırma aşamasındaki bir molekül için: Retatrutid.