Thymosin alfa-1

Thymosin alfa-1 nedir?

Timüs, bağışıklık sisteminin T hücrelerinin olgunlaştığı organdır. Thymosin alfa-1, dana timüsünden elde edilen “timozin fraksiyonu 5” adlı karışımdan 1977’de ayrıştırıldı. FDA’nın 2024 değerlendirmesine göre N-ucu asetillenmiş 28 amino asitlik bir peptittir; kimyasal yolla üretilen ve doğal peptitle aynı amino asit dizisine sahip formu timalfasin adını taşır. ^[1] EMA’nın 2003 tarihli özeti de maddenin ilk olarak sığır timüsünden elde edildiğini, bugün kimyasal tepkimelerle üretildiğini, bağışıklık sistemine etki ettiğini ve T lenfositlerinin tümör hücrelerini öldürme yeteneğini artırabileceğini yazar. ^[3]

FDA’ya göre etkisi en azından kısmen dendritik hücreler ve lenfoid öncül hücrelerdeki Toll benzeri reseptör 9 (TLR9) ile etkileşimine bağlıdır. Kemirgen çalışmalarında tümör büyümesini ve viral enfeksiyonları baskıladığı, sepsisi azalttığı bildirilmiştir; ancak bu çalışmaların çoğu, insanda kullanılan dozlardan belirgin biçimde yüksek eşdeğer dozlar kullanmıştır. ^[1] Sağlıklı erkeklerde deri altı uygulamadan sonra kandaki yarı ömrü yaklaşık 2 saattir. ^[1]

Adındaki benzerliğe karşın thymosin alfa-1, doping listesinde yer alan timozin beta-4 ve onun parçası TB-500 ile aynı madde değildir: TB-500.

Hangi ülkelerde ilaç olarak ruhsatlı?

Avrupa İlaç Ajansı’nın (EMA) 2003 tarihli özetine göre timalfasin AB’de İtalya’da ruhsatlıdır ve orada grip aşısının uyardığı bağışıklık yanıtını artırmak için kullanılır. Aynı belge, maddeye 2002’de karaciğer kanseri (hepatoselüler karsinom) tedavisi için “yetim ilaç” statüsü verildiğini kaydeder; EMA, yetim ilaç statüsünün bir pazarlama izni olmadığını açıkça belirtir. ^[3]

FDA’nın Aralık 2024 sunumu, ürünü geliştiren şirketin 2014 faaliyet raporuna göre maddenin Asya-Pasifik, Latin Amerika, Doğu Avrupa ve Orta Doğu’da hepatit B ve C tedavisi, aşı yardımcısı ve kemoterapi yardımcısı olarak “onaylı” olduğunu aktarır; FDA bu onayların hepsini bağımsız olarak doğrulayamadığını not eder. Aynı sunuma göre thymosin alfa-1 ABD’de, Japonya’da ve Avrupa’da (İtalya hariç) onaylı değildir ve Avrupa ile Japonya farmakopelerinde tanınmaz. FDA’nın klinik dışı güvenlik özetleri, ABD dışında Zadaxin ticari adıyla pazarlanan ürünün monografına dayanır. ^[1]

Hepatit B ve hepatit C çalışmaları ne buldu?

Hepatit B. 2026 tarihli Cochrane derlemesi Bangladeş, Çin, İtalya, Kore, Singapur ve Tayvan’da yapılmış, 1991–2018 arasında yayımlanan 10 randomize kontrollü çalışmayı (1.349 erişkin) içerir. Thymosin alfa-1 kontrol tedavilerine göre tüm nedenlere bağlı ölümü azaltabilir (RR 0,53; %95 GA 0,29–0,96; 3 çalışma, 907 kişi), ancak bu kanıtın kesinliği “çok düşük”tür. Hepatit B’ye bağlı hastalık üzerindeki etki çok belirsizdir (RR 0,86; %95 GA 0,54–1,40); karaciğer dokusundaki iyileşmeye ise çok az etkisi olabilir ya da hiç olmayabilir. Dört çalışma sanayi tarafından finanse edilmiştir. Yazarlar, kesinlik çok düşük olduğu için thymosin alfa-1’in ölümü ya da ciddi yan etkileri azaltıp azaltmadığından emin olmadıklarını yazar. ^[4]

FDA’nın değerlendirmesi de benzer bir tablo çizer. Tek başına thymosin alfa-1 ile yapılan beş çalışmanın sonuçları karışıktır; bunlar içindeki tek randomize, çift kör, plasebo kontrollü çalışmada tedavi bitiminden 6 ay sonra HBV DNA’sı saptanamayan hasta oranı thymosin alfa-1 grubunda %20, plasebo grubunda %21’di. Peginterferon ya da entekavir gibi bugün tercih edilen ilaçlara eklendiğinde etkililiği belirsiz kaldı; bir çalışmanın yazarları peginterferona eklenmesinin tek başına peginterferondan üstün olmadığı sonucuna vardı. FDA, çalışmaların küçük, çoğunlukla körlemesiz olduğunu ve bugünkülerden çok daha az duyarlı testler kullandığını belirtir. ^[1]

Hepatit C. 1998’de ABD’de 109 hastayla yapılan çift kör çalışmada, o dönemin standart tedavisi olan interferona thymosin alfa-1 eklenmesi tedavi sonunda karaciğer enzimlerinin normale dönme oranını artırdı (%37,1’e karşı tek başına interferonla %16,2); kalıcı biyokimyasal yanıt ise %14,2 ve %8,1’de kaldı. ^[5] Peginterferon ve ribavirine eklenen daha sonraki bir çift kör çalışmada kalıcı viral yanıt %12,7’ye karşı %10,5’ti. FDA, bu çalışmaların yerini bugün %90’ın üzerinde kür sağlayan ağızdan alınan antiviral ilaçlara bırakmış eski tedavilerle yapıldığını vurgular. ^[1]

Sepsiste en büyük çalışma ne gösterdi?

FDA’ya göre önceki sepsis çalışmalarının hepsi Çin’de yapılmıştı ve çoğu küçük ve körlemesizdi. ^[1] Bu soruyu en güçlü biçimde yanıtlayan çalışma TESTS’tir: 2016–2020 arasında Çin’deki 22 merkezde sepsis tanılı 1.106 erişkin, 7 gün boyunca thymosin alfa-1 ya da plaseboya randomize edildi; 1.089 kişi analize alındı. 28 günlük ölüm thymosin alfa-1 grubunda %23,4 (542 kişiden 127), plasebo grubunda %24,1 (547 kişiden 132) oldu. Yayımdan sonra yapılan veri düzeltmesiyle tehlike oranı (HR) 0,97 (%95 GA 0,76–1,24) olarak güncellendi; 90 günlük ölümde de fark yoktu. İkincil ve güvenlik sonuçlarının hiçbirinde anlamlı fark görülmedi. ^[6]

Önceden belirlenen alt grup analizlerinde 60 yaş altında olumsuz (HR 1,67), diyabetlilerde olumlu (HR 0,58) yönde olası farklılıklar görüldü; bunlar ana sonuç değildir ve yazarların sonucu “thymosin alfa-1’in 28 günlük ölümü azalttığına dair açık kanıt bulunmadığı”dır. Çalışma iki kamu araştırma programı ve ürünün üreticisi tarafından finanse edildi; yazarların bir kısmı üreticiden hibe ya da danışmanlık ücreti aldığını bildirdi. ^[6]

TESTS yazarlarından üçünün de yer aldığı 2025 meta-analizi, 11 randomize çalışmada (1.927 hasta) 28 günlük ölümde bir azalma hesapladı (OR 0,73; %95 GA 0,59–0,90). Ancak yalnızca yüksek kaliteli çalışmalar (OR 0,82; %95 GA 0,65–1,03) ve çok merkezli çalışmalar alındığında fark kayboldu; yazarlar örneklem büyüklüğünün kesin sonuç için yetersiz olduğunu belirtir. ^[7]

COVID-19 ve diğer kullanımlarda kanıt ne durumda?

COVID-19. Thymosin alfa-1 COVID-19 tedavisinde yaygın biçimde kullanıldı. Hastanede yatan erişkinlerde 9 çalışmayı (5.352 hasta) birleştiren meta-analizde thymosin alfa-1’in ölüm üzerindeki etkisi anlamlı değildi (RR 1,03; %95 GA 0,60–1,75); yazarlar sonuçların kullanımı desteklemediğini yazar. Alt grup analizlerinde ağır ya da kritik hastalarda ölüm daha düşük bulundu (RR 0,66); bu bir alt grup sonucudur ve ana sonucu değiştirmez. ^[8] FDA’nın incelediği dört meta-analizden üçü ölümde azalma bulmadı; çalışmaların çoğu küçük, geriye dönük ve pandeminin erken döneminde yapılmıştı. FDA’ya göre ABD Enfeksiyon Hastalıkları Derneği, NIH ve Dünya Sağlık Örgütü tedavi kılavuzları thymosin alfa-1’i ele almaz. ^[1] FDA, 2020’de thymosin alfa-1’i COVID-19 iddiasıyla internetten satan bir firmaya uyarı mektubu göndererek ürünü onaysız ve yanlış etiketlenmiş ilaç olarak nitelendirdi. ^[10]

Aşı yanıtı. İtalya’daki ruhsatlı kullanımın dayandığı grip aşısı çalışmaları 9 ile 330 kişi arasında değişen beş çalışmadan oluşur; FDA’ya göre bunların dördü klinik bir sonuç değil yalnızca antikor düzeyi ölçtü, kontrol grupları eksik ya da yetersizdi ve aşı yardımcısı olarak etkililik hakkında sonuca varmak için kanıt yetersizdir. ^[1]

Kanser, HIV, KOAH, kronik yorgunluk. FDA, melanom, karaciğer kanseri, akciğer kanseri, HIV ve KOAH çalışmalarını da tek tek inceledi ve her birinde etkililiği gösterecek kanıtın yetersiz olduğu sonucuna vardı; 488 hastalık melanom çalışması birincil sonuçta fark göstermedi. Kronik yorgunluk sendromunda (ME/KYS) ise hiçbir klinik çalışma bulamadı. ^[1] FDA belgesine göre madde ABD’de internette Lyme hastalığı, alerji, astım ve kronik yorgunluk dahil çok sayıda durum için pazarlanmaktadır. ^[1]

Riskleri ve bilinmeyenleri neler?

FDA’ya göre klinik çalışmaların çoğunda, 12 aya kadar deri altı kullanımda thymosin alfa-1’e bağlanabilecek ciddi bir yan etki görülmedi; en sık bildirilenler enjeksiyon yerinde tahriş, kızarıklık ve rahatsızlıktır. ^[1] Cochrane derlemesinde ciddi yan etkiler thymosin alfa-1 kollarında daha az görüldü (RR 0,72; %95 GA 0,53–0,99; 5 çalışma, 1.056 kişi; düşük kesinlik). ^[4]

Aynı FDA değerlendirmesi şu sinyalleri sıralar: ^[1]

• Kronik hepatit B hastalarında karaciğer enzimlerinde alevlenme, hepatit C hastalarında tiroit testi (TSH) bozuklukları.
• Kök hücre nakli alıcılarında ölümcül bağışıklık kaynaklı kansızlık (hemolitik anemi) ve nakil başarısızlığı; FDA, bağışıklığı bilerek baskılanan hastalarda maddenin graft-versus-host hastalığına yol açabileceği ya da onu ağırlaştırabileceği kaygısını belirtir.
• Yurt dışındaki ürün bilgilerinde çocuklar, gebe ve emziren kadınlar, otoimmün hastalığı olanlar ve bağışıklığı baskılanmış kişiler için uyarı ve kontrendikasyonlar.
• 28 amino asitlik bir peptit olarak bağışıklık yanıtı (immünojenisite) riski; özellikle derişik çözeltilerde kümelenme bu riski artırabilir. Hayvan karsinojenite çalışması bulunamadı.

Genel peptit riskleri ayrı bir rehberde: Peptit yan etkileri

FDA, WADA ve Türkiye: yasal durum ne?

ABD: onay yok, magistral üretime karşı tavsiye

FDA’ya göre ABD’de thymosin alfa-1 içeren onaylı bir ilaç yoktur; FDA, maddeyi “FDA onaylı” diye tanıtan bir web sitesine de dikkat çeker. ^[1] Thymosin alfa-1 eczanelerde hazırlanacak ilaçlar için aday gösterilmiş, ardından “önemli güvenlik riski taşıyabilecek maddeler” kategorisine (kategori 2) alınmıştı. FDA’nın 22.04.2026 tarihli sayfasında madde, “aday gösterenlerce geri çekilen” maddeler tablosundadır; FDA aynı satırda, thymosin alfa-1 içeren hazırlanmış ilaçların bazı uygulama yollarında önemli bağışıklık yanıtı riski taşıyabileceğini ve güvenlik bilgisinin yetersiz olduğunu yazar. ^[9]

Aday gösterme geri çekilmiş olsa da FDA maddeyi kendi takdiriyle değerlendirdi ve 4 Aralık 2024’teki danışma komitesine listeye eklenmemesini önerdi. ^[1] Komite serbest baz ve asetat formu için ayrı ayrı yapılan oylamaların ikisinde de 4 evet, 17 hayır oyuyla listeye eklenmemesi yönünde tavsiye verdi. ^[2] Bu süreç ilaç onayıyla ilgili değil, ham maddenin magistral üretimde kullanılıp kullanılamayacağıyla ilgilidir. “Araştırma amaçlı” etiketinin anlamı ayrı bir rehberde: Araştırma peptidi ne demek?

Spor (WADA)

WADA’nın 1 Ocak 2026’dan itibaren geçerli listesi thymosin alfa-1’i adıyla saymaz. S2.3 bölümünde adıyla geçen madde “timozin beta-4 ve türevleri, ör. TB-500”dür ve bu bölüm her zaman yasaktır. S0 sınıfı yalnızca hiçbir resmî sağlık otoritesince insanda tedavi için onaylanmamış maddeleri kapsar; listenin sınıfları ise örneklerini “bunlarla sınırlı olmamak üzere” ifadesiyle verir. ^[11]

Türkiye

TİTCK’nın 16.10.2026 tarihli Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi’nde thymosin alfa-1 (timalfasin) etkin maddeli bir ürün bulunmaz. ^[12] 1262 sayılı Kanun’un 19. maddesi, ruhsatsız müstahzar imal edenleri ve bunları bilerek satan, satışa arz eden veya sattıranları bir yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırır; yurt dışında yapılmış müstahzarları ruhsatsız olarak ticaret amacıyla ithal etmek kaçakçılık sayılır. ^[13] 6197 sayılı Kanun’un 24. maddesine göre ilaçların internet veya başka bir elektronik ortamda satışı yapılamaz. ^[14]

Peptitlerin genel yasal çerçevesi: Peptitler yasal mı?

Kanıt tablosu: iddia, topluluk ve sınırlar

Bu rehberin sınırları

Bu sayfa thymosin alfa-1 hakkında yayımlanmış insan çalışmalarını ve resmî kurumların değerlendirmelerini özetler. Doz, kür, hazırlama, uygulama tekniği ya da ürün temini bilgisi vermez. Ruhsatlı olduğu ülkelerdeki kullanım, o ülkelerin ürün bilgileriyle ve hekim kararıyla sınırlıdır; Türkiye’de ruhsatlı bir karşılığı yoktur.