Biotin

Biotin ne işe yarar?

Biotin, B vitamini grubundan suda çözünen bir vitamindir. NIH’ye göre beş karboksilaz enziminin (propiyonil-KoA karboksilaz, piruvat karboksilaz, metilkrotonil-KoA karboksilaz, asetil-KoA karboksilaz 1 ve 2) yardımcı faktörüdür ve yağ asitleri, glukoz ile amino asitlerin metabolizmasındaki kritik basamakları sağlar. Ayrıca histon değişiklikleri, gen düzenlenmesi ve hücre sinyallemesinde de rolü vardır. EFSA da biotinin yağ asidi sentezi, dallanmış zincirli amino asitlerin yıkımı ve glukoneogenez için gerekli karboksilazların yardımcı faktörü olduğunu bildirir. ^{[1] [2]}

Bu görev, biotinin “güzellik vitamini” ya da “enerji vitamini” olduğu anlamına gelmez. Bir enzimin çalışması için biotin gerekir; yeterli düzeydeki biri için daha fazlasının saçı veya tırnağı iyileştirdiğini gösteren kontrollü çalışma yoktur. Bu sayfa görevi (rol) ile ek takviyenin faydasını ayrı tutar.

Günlük biotin ihtiyacı ne kadar?

Biotin için kanıt yetersiz olduğundan ABD’de Food and Nutrition Board (FNB) önerilen günlük alım (RDA) yerine yalnızca “yeterli alım” (AI) belirlemiştir. NIH’nin aktardığı AI değerleri erişkinler ve gebeler için günde 30 µg, emzirenler için 35 µg’dır. FNB bu değerleri, bebeklerin anne sütüyle aldığı biotin miktarından yola çıkıp vücut ağırlığına göre diğer yaş gruplarına uyarlayarak belirlemiştir. ^[1]

EFSA ise erişkinler için AI değerini günde 40 µg olarak belirlemiştir; bu değer gebeler için de geçerlidir, emzirenler için anne sütüyle kaybı karşılamak üzere 5 µg ek önerilir. İki kuruluşun değerleri farklı yöntemlerle ve farklı verilerle türetildiğinden birbirinin “doğru” ya da “yanlış” hali değildir. ^[2]

NIH, ABD’de ulusal temsili alım verisi olmadığını, ancak diğer batı toplumlarında besinlerden ortalama alımın günde yaklaşık 35–70 µg olduğunu ve bu nedenle çoğu kişinin yeterli biotin aldığını belirtir. ^[1]

NIH’ye göre FNB, insanda yüksek alımda toksisite kanıtı bulunmadığı için biotin için tolere edilebilir üst alım sınırı (UL) belirlememiştir. Birkaç çalışmada günde 10–50 mg biotinle yan etki görülmemiştir. Bu, yüksek dozun her bakımdan zararsız olduğu anlamına gelmez: aşağıdaki laboratuvar etkileşimi bu alım düzeylerinde ortaya çıkar. ^[1]

Biotin eksikliği ne zaman görülür?

NIH, biotin eksikliğinin nadir olduğunu ve normal karma beslenen sağlıklı kişilerde ağır eksikliğin hiç bildirilmediğini belirtir. EFSA de beslenmeye bağlı biotin eksikliğinin nadir olduğunu bildirir. Belirtiler sinsi ilerler; NIH’ye göre saç incelmesi (ilerleyerek vücut kıllarının kaybı), göz, burun ve ağız çevresinde pullu kırmızı döküntü, konjonktivit, nöbet, deri enfeksiyonu, kırılgan tırnak, erişkinde depresyon, uyuşukluk ve el-ayak parestezileri bu tabloda yer alabilir. ^{[1] [2]}

Bu listenin tersi doğru değildir: saç dökülmesi veya kırılgan tırnak bulunması, eksikliğin kanıtı değildir; bu bulguların çoğu başka nedenlerden kaynaklanır. NIH’nin eksiklik riski taşıyan olarak saydığı gruplar şunlardır: ^[1]

• Biotinidaz eksikliği olanlar. Nadir, otozomal çekinik bir hastalıktır; vücut serbest biotini açığa çıkaramaz ve alım normal olsa da eksiklik gelişir. Tedavi edilmezse nörolojik ve deri belirtileri ortaya çıkar. Doğumdan itibaren ömür boyu ağızdan biotin bu belirtileri önleyebildiği için ABD’de ve birçok ülkede yenidoğanlar taranır.
• Kronik alkol kullananlar. Kronik alkol maruziyeti biotin emilimini engeller; kronik alkolizmi olanların yüzde 15’inde plazma biotini düşüktür.
• Gebe ve emziren kadınlar. NIH, gebelerin en az üçte birinde normal alıma rağmen marjinal eksiklik geliştiğini bildirir; klinik anlamı için ek araştırma gerektiğini de belirtir.
• Uzun süreli antiepileptik kullananlar. Epilepsili 264 kişide en az 1 yıl antikonvülsan tedavi, kontrollere göre belirgin düşük serum biotini ile ilişkiliydi. NIH, karbamazepin, primidon, fenitoin ve fenobarbitali bu çalışmada kullanılan ilaçlar arasında sayar.
• Çiğ yumurta akını düzenli ve çok tüketenler. Çiğ yumurta akındaki avidin biotine sıkıca bağlanıp emilimini engeller; pişirme avidini etkisizleştirir.

Türkiye’de Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü’nün Ulusal Yenidoğan Tarama Programı’na biyotinidaz eksikliği Ekim 2008’de eklenmiştir. HSGM’ye göre fenilketonüri taraması 1987’de başlamış, program 25.12.2006’da buna konjenital hipotiroidi taramasının eklenmesiyle Ulusal Yenidoğan Tarama Programı olarak başlatılmıştır. ^[7]

Biotin saç ve tırnaklar için işe yarar mı?

Biotin eksikliğinin belirtileri arasında saç dökülmesi ve kırılgan tırnak bulunduğu için takviyeler sıkça saç, cilt ve tırnak ürünü olarak sunulur. NIH bu iddiaların “en iyi ihtimalle birkaç olgu bildirimi ve küçük çalışmayla” desteklendiğini belirtir. ^[1]

Saç. Patel ve arkadaşlarının derlemesi (olgu bildirimleri ve randomize çalışmalar için PubMed taraması), saç ve tırnak değişikliği nedeniyle biotin kullanılan 18 bildirilmiş olgu buldu. Tüm olgularda hasta, zayıf saç ya da tırnak büyümesine yol açan altta yatan bir duruma sahipti ve hepsinde klinik iyileşme bildirildi. Yazarlar, edinsel ve kalıtsal biotin eksikliği ile kırılgan tırnak sendromu ya da taranamaz saç gibi durumlarda biotinin yarar sağlayabileceğini, ancak bu olguların nadir olduğunu ve sağlıklı kişilerde takviye için yeterli kanıt bulunmadığını belirtti. NIH ise saç sağlığı için yalnızca çocuklardaki olguları sayar: taranamaz saç sendromu olan çocuklarda günde 3–5 mg biotinle 3–4 ayda saç sağlığında belirgin düzelme. ^{[3] [1]}

Tırnak. NIH, kırılgan tırnakta biotini inceleyen üç küçük çalışmayı aktarır; üçünde de plasebo grubu yoktur ve katılımcıların başlangıç biotin durumu bildirilmemiştir. Bunlardan birinde (kırılgan, yarılan ya da yumuşak tırnaklı 22 kadın ve 10 sağlıklı gönüllü; günde 2,5 mg biotin, 6–15 ay) tırnak numunesi biotin öncesi ve hemen sonrası alınan 8 hastada tırnak kalınlığı yüzde 25 artmıştır; numuneleri tedavi başladıktan 2–4 ay sonra ve bittikten 1–4 ay sonra alınan 14 hastada artış yüzde 7’dir ve istatistiksel olarak anlamlı değildir. İkinci çalışmada 45 hastanın 41’inde (yüzde 91), üçüncü (geriye dönük) çalışmada 35 hastanın 22’sinde (yüzde 63) iyileşme bildirilmiştir. Çalışmalar eski ve küçüktür; bu nedenle kanıt düzeyi zayıftır. ^[1]

Özet: eksikliği olan ya da belirli nadir tırnak-saç hastalıkları olan kişide biotinin yeri vardır; sağlıklı bir kişide saçı uzatacağı ya da güçlendireceği gösterilmemiştir.

Biotin takviyesi kan tahlillerini bozar mı?

Evet; bu, biotinin en önemli pratik riskidir. NIH’ye göre çok yüksek biotin alımı, biotin-streptavidin teknolojisi kullanan ve hormonları (tiroid hormonu gibi) ve 25-hidroksivitamin D gibi diğer maddeleri ölçmekte yaygın kullanılan testleri bozarak yanlış normal ya da yanlış anormal sonuç doğurabilir. ^[1]

Kontrollü veri. Li ve arkadaşlarının JAMA’daki çalışmasında 2 kadın ve 4 erkek (ortalama yaş 38) sağlıklı erişkin 7 gün boyunca günde 10 mg biotin aldı; bu, çalışmanın “reçetesiz takviyelerde yaygın” olarak tarif ettiği bir dozdur ve ABD’deki AI’nin yaklaşık 333 katıdır. Biotin içeren 23 testin 9’unda (yüzde 39), biotin içermeyen 14 testin hiçbirinde etkileşim bulundu. Rekabetçi immünoassaylerin 5/8’i yanlış yüksek, sandviç immünoassaylerin 4/15’i yanlış düşük sonuç verdi. Çalışma küçük, randomize olmayan ve ön çalışmadır; makalenin sonradan düzeltmesi yayımlanmıştır (JAMA 2017). ^[4]

Olgular. NIH, günde 10–300 mg biotin alan hastalarda yanlış Graves hastalığı ve ağır hipertiroidi tanısına yol açan birkaç olgu bildirimi aktarır; bunlar arasında kalıtsal metabolik hastalık nedeniyle yüksek doz alan altı çocuk da vardır. Tek bir 10 mg doz bile 24 saat içinde yapılan tiroid testlerini bozmuştur. NIH’ye göre yanlış düşük TSH tirotoksikoz tanısına, yanlış düşük NT-proBNP ise kalp yetmezliğinin atlanmasına yol açabilir. ^[1]

Troponin. FDA’nın troponin sayfası, biotinin kalp krizi tanısında kullanılan troponin testlerini bozduğunu ve FDA’nın biotin girişimine bağlı yanlış düşük troponin sonuçlarını bildiren advers olay raporları almaya devam ettiğini belirtir. NIH’nin aktardığına göre FDA, yüksek miktarda biotin alan bir hastanın, biotin girişimine açık bir testte yanlış düşük çıkan troponin sonucundan sonra öldüğünü bildirmiştir. FDA’ya göre bazı üreticiler testlerinde bu girişimi azaltmayı başarmış, bazıları başaramamıştır. ^{[5] [1]}

Pratik sonuç yalnızca bilgilendirme niteliğindedir: NIH, FDA’nın sağlık çalışanlarından hastalara biotin içeren takviye kullanıp kullanmadıklarını sormalarını ve sonuçlar kliniğe uymuyorsa biotin girişimini olası hata kaynağı olarak düşünmelerini önerdiğini bildirir. Bu nedenle tahlil öncesi ve acil serviste biotin ve biotin içeren (B kompleks, saç-tırnak ürünleri, multivitamin) ürünlerin kullanıldığının söylenmesi önemlidir. ^[1]

Yüksek doz biotin multipl skleroz için işe yarar mı?

İlaç düzeyinde yüksek doz biotin (MD1003) ilerleyici multipl sklerozda araştırılmıştır. SPI2, 13 ülkede 90 merkezde yapılan randomize, çift kör, plasebo kontrollü faz 3 çalışmadır: 18–65 yaş, birincil ya da ikincil ilerleyici MS tanılı 642 katılımcı günde üç kez 100 mg biotin ya da plasebo aldı. Birincil sonlanım noktasında (12. ayda EDSS veya zamanlı 25 fit (yaklaşık 7,6 metre) yürüme testinde (TW25) iyileşme, 15. ayda doğrulanmış) MD1003 grubunda 326 kişinin 39’unda (yüzde 12), plasebo grubunda 316 kişinin 29’unda (yüzde 9) iyileşme oldu (OR 1,35; %95 GA 0,81–2,26). Yazarlar anlamlı bir iyileşme olmadığı ve laboratuvar testlerini bozma potansiyeli nedeniyle MD1003’ün ilerleyici MS tedavisi için önerilemeyeceği sonucuna vardı. Günlük 300 mg’lık doz, ABD’deki AI’nin (30 µg) yaklaşık 10.000 katıdır ve gündelik takviyelerle aynı şey değildir. Çalışmada MD1003 ayrıca biotinlenmiş antikor kullanan testlerde yanlış laboratuvar sonuçlarına yol açtı. ^[6]

Biotin kan şekerini etkiler mi?

Tip 2 diyabetli hastalarda biotini inceleyen sistematik derleme ve meta-analiz, beş randomize kontrollü çalışmayı (445 katılımcı) birleştirdi; biotin 28–90 gün verilmişti. Açlık glukozundaki ortalama fark −1,21 mmol/L idi ancak %95 güven aralığı −2,73 ile 0,31 arasında olup sıfırı kapsıyordu. Toplam kolesterolde ortalama fark −0,22 mmol/L (−0,25 ile −0,19), trigliseritte −0,59 mmol/L (−1,21 ile 0,03; sıfırı kapsıyor) bulundu. Yazarlar özetlerinde biotinin açlık glukozu, toplam kolesterol ve trigliseridi “anlamlı biçimde düşürdüğünü” yazsa da, açlık glukozu ve trigliserit için verdikleri güven aralıkları sıfırı kapsar; yalnız toplam kolesteroldeki küçük düşüşün aralığı sıfırı kapsamaz. İnsülin için anlamlı fayda bulunmadı; HbA1c, LDL, HDL ve VLDL için sonuç çıkaracak kadar kanıt yoktu. Çalışmalar yalnızca tip 2 diyabetlileri kapsar; sağlıklı kişilerdeki etki hakkında bilgi vermez ve diyabet tedavisinin yerine geçmez. ^[8]

Kanıt tablosu: iddia, topluluk ve sınırlar

Güvenlik, etkileşimler ve ürün etiketi

NIH, biotin için ilaç etkileşimi olarak antiepileptikleri anar: bu ilaçlar biotin katabolizmasını artırıp bağırsaktan emilimini azaltarak biotin durumunu düşürebilir. Bu, takviye gerektiği anlamına gelmez; izlem ve karar hekimindir. NIH, biotinin yalnızca biotin içeren ürünlerde, B kompleks karışımlarında ve bazı multivitamin-mineral ürünlerinde bulunduğunu bildirir; miktar ürüne göre değişir ve etiketten okunur. ^[1]

Gebelikte ve emzirmede kullanım, tahlil planı ya da kronik hastalık varsa kişisel karar hekimle verilir. Bu rehber kişisel doz önermez.

Biotin hakkında sık yanlış anlaşılanlar

• “Biotin saçı uzatır.” Sağlıklı kişide gösterilmemiştir; kanıt, eksikliği ya da altta yatan hastalığı olan olgulara dayanır. ^[3]
• “Suda çözünen vitamin, fazlası zarar vermez.” UL belirlenmemiştir, ancak yüksek doz tahlilleri bozabilir ve en az bir ölüm FDA’ya bildirilmiştir. ^[1]
• “Biotin eksikliği çok yaygındır.” NIH eksikliğin nadir olduğunu bildirir. ^[1]
• “Çiğ yumurta sağlıklı.” Çiğ yumurta akındaki avidin biotin emilimini engeller; pişirme bu etkiyi ortadan kaldırır. ^[1]

Biotin ile birlikte düşünülmesi gerekenler

Biotin tek başına bir B vitaminidir; diğer B vitaminleriyle ilişkisi için B kompleks rehberine, B12 için B12 rehberine, folat için folik asit rehberine bakılabilir.