İpamorelin

İpamorelin nedir?

Hipofizden büyüme hormonu salgısı iki ayrı reseptör yolundan uyarılabilir: hipotalamustan gelen GHRH’nin bağlandığı GHRH reseptörü ve mideden salgılanan açlık hormonu grelinin bağlandığı grelin reseptörü (büyüme hormonu salgılatıcı reseptörü, GHS-R1a). İpamorelin ikinci yolu kullanır. Novo Nordisk araştırmacılarının 1998’de tanıttığı molekül, beş amino asitten oluşur ve doğal yapıda bulunmayan amino asitler içerir; eski salgılatıcı peptitlerden (GHRP-6, GHRP-2) türetilmiş, onlara benzer güçte GH salgılatan ama daha az yan hormon uyaran bir aday olarak tasarlandı. ^[1]

Sağlıklı gönüllülerde terminal yarı ömrü yaklaşık 2 saattir ve etkisi, uygulamadan sonra tek bir GH dalgası hâlinde başlayıp söner. ^[2] Bu yönüyle, etkisi günlerle ölçülen CJC-1295’ten farklıdır; iki maddenin birlikte satılması bu farka dayanır, ancak birlikte kullanım insanda hiç çalışılmamıştır. Ayrıntı: CJC-1295, CJC-1295 mi ipamorelin mi?

İpamorelin, geliştiren şirket tarafından büyüme geriliği gibi alanlarda bir ilaç adayı olarak düşünüldü; daha sonra Helsinn, molekülü ameliyat sonrası bağırsak hareketlerinin durması (postoperatif ileus) için geliştirmeye aldı. ^{[6] [4]} Hiçbir alanda ruhsat almadı. “Araştırma peptidi” etiketinin ne anlama geldiği ayrı bir rehberde: Araştırma peptidi ne demek?

Hangi insan çalışmaları var?

Yayımlanmış insan verisi bir gönüllü çalışması ve bir hasta denemesinden oluşur; ikinci bir hasta denemesi tamamlandı ama sonuç yayımlanmadı. Hiçbiri kas, yağ, uyku, performans ya da yaşlanma sonucunu ölçmez.

Beck çalışmasının yazarları ipamorelinin iyi tolere edildiği sonucuna varır, çalışmanın küçük olduğunu ve çok farklı altta yatan hastalıkları olan hastaları kapsadığını kısıtlılık olarak belirtir. ^[3] Bu çalışma, ipamorelinin bir hastalıkta işe yarayıp yaramadığını soran tek yayımlanmış denemedir ve yanıt olumsuzdur; bu sitede ilgili satır bu yüzden E derecesinde (“fayda gösterilmedi”) yer alır. Gönüllü çalışmasındaki GH yükselişi ise bir laboratuvar değeridir: sağlıklı bir kişide tek bir GH dalgası, kas kütlesi, yağ oranı, uyku ya da yaşlanma üzerinde ölçülmüş bir yarar değildir. ^[2]

Hayvan çalışmaları ne gösterdi?

İpamorelinle ilgili olumlu bulguların neredeyse tamamı hayvan deneylerinden gelir ve çoğu, molekülü geliştiren şirketin araştırmacılarınca yapılmıştır.

• Seçicilik (1998): Sıçan hipofiz hücrelerinde, anestezi altındaki sıçanlarda ve bilinci açık domuzlarda ipamorelin, GHRP-6 ve GHRP-2’ye benzer güçte GH salgılattı. Domuzlarda FSH, LH, prolaktin ve TSH düzeylerini değiştirmedi; GHRP-6 ve GHRP-2’den farklı olarak ACTH ve kortizolü de belirgin artırmadı. Yazarlar ipamorelini bu yüzden “ilk seçici” büyüme hormonu salgılatıcı olarak tanımladı. ^[1] Bu seçicilik, ipamorelinin tanıtımında en sık kullanılan argümandır; ancak insanda aynı ölçümlerle doğrulanmamıştır.
• Kemik uzaması (1999): Yetişkin dişi sıçanlarda 15 gün boyunca günde üç kez verilen ipamorelin, kaval kemiğinde uzama hızını ve vücut ağırlığı artışını doza bağlı olarak yükseltti; toplam IGF-1 ve kemik döngüsü belirteçleri değişmedi. Yazarlar, büyüme geriliği olan çocuklarda yerinin gelecekteki klinik çalışmalarla gösterilmesi gerektiğini yazdı. ^[6]
• Kemik mineral içeriği (2000): Genç yetişkin dişi sıçanlarda 12 hafta sürekli verilen ipamorelin ve GHRP-6, DXA ile ölçülen kemik mineral içeriğini artırdı; ancak artış kemiklerin büyümesinden kaynaklanıyordu ve hacimsel kemik yoğunluğu değişmedi. ^[7]
• Kortizon kaynaklı kayıp (2001): Üç ay boyunca metilprednizolon verilen yetişkin sıçanlarda, birlikte verilen ipamorelin baldır kasının maksimum kasılma gücündeki düşüşü ve kemik oluşumundaki azalmayı karşıladı. ^[8]
• Ameliyat sonrası bağırsak (2009): Laparotomi ve bağırsak manipülasyonu yapılan sıçanlarda damar içi ipamorelin ilk dışkılamaya kadar geçen süreyi kısalttı; iki günlük tekrarlı uygulama dışkı çıkışını, yem alımını ve kilo artışını iyileştirdi. Yazarlar bunun postoperatif ileus hastalarında yararlı olabileceğini önerdi; yukarıdaki insan denemesi bu öneriyi doğrulamadı. ^{[9] [3]}
• İnsülin salgısı (2004): Normal ve diyabetik sıçanların pankreas dokusunda ipamorelin insülin salgısını anlamlı ölçüde artırdı; etki kalsiyum kanalı ve adrenerjik reseptör yolları üzerinden açıklandı. ^[10] Bu bulgu insanda incelenmemiştir ve kan şekeri üzerine etkisinin yönü belirsizdir.

Hayvan verisinin insana taşınmasındaki genel sınırlar BPC-157 ve TB-500 sayfalarında da tartışılıyor: BPC-157, TB-500.

Riskleri neler?

Uzun süreli güvenlik verisi yoktur; en uzun insan uygulaması ameliyat sonrası 7 gündür. ^[3] Bilinenler düzenleyici değerlendirmelerden, tek hasta denemesinden ve aynı hormon yolunu uyaran maddelerden gelir.

• FDA’nın ciddi advers olay notu: FDA, yayımlanmış bir çalışmada ipamorelin mide-bağırsak hareketliliği amacıyla damar yoluyla verildiğinde ölüm dahil ciddi advers olaylar tanımlandığını yazar; diğer enjeksiyon yolları için güvenlik bilgisi bulunmadığını ve bu yollarla zarar verip vermeyeceğini bilecek yeterli bilgisi olmadığını belirtir. ^[11] Beck ve ark. (2014) çalışmasının özeti ölümlerden söz etmez, herhangi bir advers olay sıklığını plasebo grubunda daha yüksek (%94,8’e karşı %87,5) bildirir ve ipamorelinin iyi tolere edildiği sonucuna varır. ^[3] FDA sayfası olayların ilaca bağlı olup olmadığını belirtmez; ameliyat hastalarında ölüm, ilaçtan bağımsız olarak da görülebilen bir sonuçtur.
• Kan şekeri: Büyüme hormonu insülin duyarlılığını azaltır; sıçan pankreasında ipamorelinin insülin salgısını uyardığı da bildirilmiştir. ^[10] Aynı FDA listesinde GHRP-6 için insülin duyarlılığındaki azalmaya bağlı kan şekeri artışı, GHRP-2 için nedensellik kurulmadığı notuyla insülin gereksiniminde artış yazılıdır. ^[11]
• Kalp: Aynı sınıftan ibutamoren (MK-677) için FDA, kalça kırığından iyileşen hastalarda yapılan bir çalışmanın konjestif kalp yetmezliği sinyali nedeniyle erken durdurulduğunu yazar. ^[11] Bu bulgu ipamoreline ait değildir; grelin reseptörü agonistleriyle görülebilecek risk türünü gösterir.
• Ürün kalitesi ve bağışıklık tepkisi: FDA’ya göre ipamorelin asetat içeren ürünler kümelenme ve peptitle ilişkili safsızlıklar nedeniyle bağışıklık yanıtı (immünojenisite) riski taşıyabilir; doğal yapıda bulunmayan amino asitler etkin maddenin tanımlanmasını güçleştirir. ^[11] Ruhsatsız üründe içeriğin gerçekten ipamorelin olup olmadığı ve saflığı doğrulanmamıştır.
• İştah: Grelin reseptörü açlık sinyalinin reseptörüdür; aynı reseptörü uyaran anamorelin kanser kaşeksisinde iştah ve kilo artışı için geliştirildi. İpamorelinin insanda iştah üzerine etkisi ölçülmemiştir; sıçanlarda tekrarlı uygulama yem alımını artırdı. ^[9]

Peptitlerde görülen yan etkilerin genel çerçevesi ayrı bir rehberde: Peptit yan etkileri

FDA, WADA ve Türkiye: yasal durum ne?

ABD (FDA)

FDA, magistral (eczanede hazırlanan) ilaçlarda ham madde olarak kullanılmak üzere aday gösterilen maddeleri değerlendirir ve önemli güvenlik riski taşıyabilenleri “kategori 2”ye alır. İpamorelin asetat 29 Eylül 2023’ten beri 503B (dış kaynaklı üretim tesisleri) için kategori 2’dedir; aynı sayfanın “aday gösterilip geri çekilen maddeler” tablosunda da yer alır ve FDA orada maddenin 503B geçici politikası kapsamında kategori 2’de olduğunu ayrıca not eder. ^[11] Bu liste bir ilaç onayı değildir; maddelerin magistral üretimde kullanımıyla ilgilidir. ABD’de ipamorelin içeren onaylı bir ilaç yoktur.

Spor (WADA)

WADA’nın 1 Ocak 2026’dan itibaren geçerli listesinde, S2.2.4 “büyüme hormonu salgılatıcı faktörler” başlığı altında ipamorelin, büyüme hormonu salgılatıcıları ve mimetikleri arasında (anamorelin, ibutamoren, lenomorelin/grelin ve macimorelinle birlikte) adıyla geçer. S2 bölümündeki maddeler müsabaka içinde ve dışında her zaman yasaktır. ^[12]

Türkiye

TİTCK’nın 16.10.2026 tarihli Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi’nde ipamorelin etkin maddeli bir ürün bulunmaz. ^[13] 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun 19. maddesi, ruhsatsız müstahzar imal edenleri ve bu şekilde imal edilen müstahzarları bilerek satan, satışa arz eden veya sattıranları bir yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırır; yurt dışında yapılmış müstahzarları ruhsatsız olarak ticaret amacıyla ithal etmek kaçakçılık sayılır. ^[14]

Peptitlerin Türkiye’deki ve diğer ülkelerdeki genel yasal çerçevesi ayrı bir rehberde: Peptitler yasal mı?

Bu rehberin sınırları

Bu sayfa ipamorelin hakkında yayımlanmış insan ve hayvan verisini ve resmî kurumların kararlarını özetler. Doz, kür, hazırlama, uygulama tekniği ya da ürün temini bilgisi vermez; çalışmalardaki uygulamalar yalnızca o çalışmanın tarifidir. Büyüme hormonu ekseniyle ilgili bir sağlık sorunu, ölçülmesi ve tedavisi gereken bir durumdur ve hekim değerlendirmesi gerektirir.