MSM (Metilsülfonilmetan)

MSM nedir, vücutta ne işe yarar?

MSM, kükürt içeren bir bileşiktir. Butawan ve arkadaşlarının derlemesine göre MSM’nin en yaygın kullanım amacı anti-enflamatuvar etkidir; derleme, enflamasyon, eklem ve kas ağrısı, oksidatif stres ve antioksidan kapasite gibi çeşitli sonuçların MSM ile iyileştiğini bildirir ve MSM’nin ABD’de “genel olarak güvenli kabul edilen” (GRAS) madde olarak değerlendirildiğini belirtir. Derlemenin çıkar beyanına göre yazarlardan biri bir MSM üreticisi şirkette çalışmakta, bir diğeri MSM satan şirketler dahil takviye firmalarından araştırma fonu ve danışmanlık ücreti almıştır; bu nedenle derlemenin olumlu çerçevesi bağımsız kanıt olarak okunmaz. ^[8]

Vücuttaki bir bileşiğin ya da takviyenin biyolojik rolü ile ağızdan alınan miktarın yararı ayrı sorulardır. MSM’nin doz ve zaman ilişkisi konusunda Butawan’ın derlemesi, en uygun dozu ve tedavi süresini belirlemeye yönelik ek çalışmaların sürdüğünü belirtir; yani bu konuda kesinleşmiş bir değer yoktur. ^[8]

MSM hangi biçimlerde bulunur?

Türkiye’de Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Kısıtlı Maddeler Listesi, MSM için yalnızca “kimyasal sentez” kaynağını sayar. ^[13] Takviyelerde MSM tek başına olduğu gibi glukozamin ve kondroitinle birlikte formüllerde de yer alır; üçlü karışımı inceleyen çalışma aşağıda ele alınmıştır. ^[6] Karışımlarda sonuçların hangi bileşene bağlı olduğu bu tasarımlarda ayırt edilemez; bu nedenle karışım çalışmalarındaki yarar, MSM’nin kendi etkisi olarak okunmaz.

MSM diz osteoartritinde ağrıya iyi gelir mi?

Kısa yanıt: kanıt küçük, karışık ve klinik önemi belirsizdir.

Sistematik derlemeler (Brien 2008, 2011)

Brien ve arkadaşlarının 2008 sistematik derlemesi, DMSO ve MSM çalışmalarını birlikte inceledi: 6 çalışma, diz osteoartritli hastalarda; MSM için 2 çalışma (toplam 168 hasta). DMSO çalışmalarının ikisi ve her iki MSM çalışması, karşılaştırma tedavilerine göre ağrıda anlamlı iyileşme bildirdi; ancak yöntem sorunları, optimum doz ve tedavi süresi konusundaki kaygılar vurgulandı. Yazarlar, daha titiz MSM çalışmalarının plaseboya üstünlük yönünde olumlu ama kesin olmayan kanıt sağladığı sonucuna vardı ve optimum doz ile uzun dönem güvenliğin belirlenmesi gerektiğini belirtti. ^[1]

Aynı grubun 2011 meta-analizi, 7 olası çalışmadan 3 randomize çalışmayı (2 DMSO, 1 MSM; toplam 326 hasta) analiz etti; üçü de yüksek yöntemsel kaliteli sayıldı ve aralarında anlamlı heterojenlik vardı. İki çalışma ağrıda istatistiksel olarak anlamlı (ancak klinik olarak önemli olmayan) azalma gösterdi, biri fark göstermedi. Birleşik analizde ağrı VAS farkı 6,34 mm idi (%95 GA −0,49 ile 13,17); genel etki büyüklüğü (1,82) ne istatistiksel ne klinik olarak anlamlıydı. Yazarlar mevcut kanıtın DMSO ve MSM’nin ağrıyı klinik olarak azaltmada etkili olmadığını düşündürdüğünü, ancak karışık bulgular ve yetersiz dozlama süreleri nedeniyle kesin sonuç çıkarılamayacağını belirtti. Analizin çoğunluğunu MSM değil DMSO çalışmaları oluşturur. ^[2]

Tek tek çalışmalar

• Debbi 2011 (İsrail): 45–90 yaş, 49 diz osteoartritli hasta; günde 3 kez 1,125 g MSM ya da plasebo, 12 hafta. WOMAC fiziksel işlevde fark 14,6 mm (%95 GA 4,3–25,0; p=0,04), WOMAC toplamda 15,0 mm (5,1–24,9; p=0,03); WOMAC ağrıda (12,4 mm; 0,0–24,8; p=0,08) ve sertlikte anlamlı fark yoktu; VAS ağrıda p=0,05. Yazarlar iyileşmelerin küçük olduğunu ve klinik önemin belirsiz kaldığını belirtti. ^[3]
• Tennent 2017 (ABD ordusu): 18–40 yaş 180 askeri acemi; 8 hafta günde 3 g MSM ya da plasebo. KOOS’un 5 alt ölçeği ve POMS’un 6 alt ölçeğinde 30. ve 60. günde anlamlı iyileşme görülmedi; yazarlar 3 g/günün güvenli kullanılabildiğini belirtti. Bu çalışma osteoartrit tedavisi değil, diz ağrısını önleme sorusunu inceledi. ^[4]
• Toguchi 2023 (Japonya): hafif diz ağrısı olan 88 katılımcı; günde 10 tablet (her biri 200 mg MSM) ya da laktoz, 12 hafta. JKOM toplam puanı 12. haftada gruplar arasında farklıydı (p=0,046). Yazarlardan biri bir gıda firmasının Ar-Ge bölümünde çalışmaktadır. ^[5]
• Lubis 2017 (Endonezya): Kellgren-Lawrence derece I–II diz osteoartritli 147 hasta; glukozamin–kondroitin, glukozamin–kondroitin–MSM ya da plasebo, 3 ay. 12. haftada gruplar arasında WOMAC (p=0,03) ve VAS (p=0,004) farkı vardı; yazarlar glukozamin–kondroitinin tek başına klinik iyileşme sağlamadığını belirtti. MSM tek başına bir kol olmadığı için MSM’nin katkısı ayrılamaz. ^[6]

Takviye meta-analizinde MSM

Liu ve arkadaşlarının 2018 meta-analizinde (69 çalışma, 20 takviye; plasebo kontrollü RCT’ler) kolajen hidrolizat, Curcuma longa ekstresi, kurkumin ve diğerleri büyük etki bildirirken; MSM, undenatüre tip II kolajen, avokado–soya sabunlaşmayan bileşenleri, diaserein, glukozamin ve kondroitin gibi altı takviye ağrıda istatistiksel olarak anlamlı ama klinik önemi belirsiz iyileşme gösterdi. Hiçbir takviyenin uzun dönemde ağrıda klinik olarak önemli etkisi saptanmadı; kanıt kalitesi çok düşükten yükseğe uzanıyordu. ^[7]

MSM egzersiz sonrası kas ağrısına ve mevsimsel alerjiye etkili mi?

Bu iki alanda yalnızca çok küçük çalışmalar vardır.

• Yarı maraton (Withee 2017): 22 sağlıklı yetişkin (33,7±6,9 yaş; 17 kadın), yarıştan önceki 21 gün ve sonraki 2 gün günde 3 g MSM ya da plasebo aldı. Birincil sonuç oksidatif stres işaretçisi 8-OHdG idi; hiçbir sonuç ölçütünde zaman-tedavi etkileşimi anlamlı değildi. MSM grubunda kas ve eklem ağrısındaki azalma klinik olarak anlamlı eşiği (>10 mm) aştı, ancak istatistiksel olarak anlamlı değildi. Makalenin çıkar beyanına göre ilk yazar çalışma döneminde ürünün üreticisinde çalışıyordu (çalışma için ücret almadığı belirtilir). ^[10]
• 14 km koşu (Barmaki 2012, İran): 18 sağlıklı genç erkek, 10 gün 50 mg/kg MSM ya da plasebo aldı. Egzersizden 24 saat sonra kreatin kinaz ve bilirubin plasebo grubunda MSM grubuna göre daha yüksekti (P=0,041 ve P=0,002); toplam antioksidan kapasite MSM grubunda arttı. ^[11] Her iki çalışma da küçüktür ve sonuçları birbiriyle uyumsuzdur.
• Mevsimsel alerjik rinit (Barrager 2002): 55 kişi alındı, 50’si tamamladı; plasebo kolu olmayan açık etiketli bir çalışmada günde 2.600 mg MSM 30 gün boyunca kullanıldı. Üst ve toplam solunum semptomları 7. günde, alt solunum semptomları 3. haftada başlangıca göre azaldı; plazma IgE ve histamin düzeylerinde anlamlı değişiklik olmadı. Yazarlar daha büyük, çift kör ve plasebo kontrollü bir çalışmanın değerli olacağını belirtti. Kontrol grubu olmadığı için semptom değişimi MSM’ye bağlanamaz. ^[12]

MSM çalışmalarının kalitesi nasıl değerlendirilir?

MSM çalışmalarının ortak özelliği küçük örneklem ve kısa süredir: osteoartrit çalışmalarında 49 (Debbi), 147 (Lubis) ve 88 (Toguchi) katılımcı; egzersiz çalışmalarında 18 ve 22 katılımcı; alerjik rinit çalışmasında 50 tamamlayan kişi vardır. ^{[3] [6] [5] [11] [10] [12]} Brien 2011 meta-analizi, MSM için yalnızca bir çalışma içerdiğinden MSM’ye özgü bir birleşik tahmin sunmaz. ^[2] Tennent, Withee ve Crawford çalışmalarında kullanılan ürünün özetlerde aynı üreticiye ait ticari bir MSM ürünü olarak tanımlandığı görülür; Butawan derlemesinin yazarlarından biri de aynı firmanın çalışanıdır. ^{[4] [10] [9] [8]} Toguchi çalışmasında ise yazarlardan biri farklı bir gıda firmasının Ar-Ge bölümündedir. ^[5] Bu bağlantılar sonuçların yanlış olduğunu göstermez; ancak burada ele alınan MSM çalışmalarının önemli bir kısmının üretici bağlantılı olduğunu ve hiçbirinin büyük, bağımsız, plasebo kontrollü bir çalışma olmadığını gösterir. Liu 2018 meta-analizi de MSM’nin yaygın kullanılan takviyelerle birlikte, klinik önemi belirsiz yarar kategorisinde yer aldığını bildirir. ^[7]

MSM güvenli mi?

Crawford ve arkadaşlarının 6 g/gün MSM ile 16 hafta süren RCT’sinin güvenlik alt analizinde (osteoartrit ve bel ağrısı olan hastalar) beyaz küre, trombosit, hemoglobin, total bilirubin, ALT, AST, kreatinin, kilo ve tansiyonda plaseboya göre anlamlı fark saptanmadı. ^[9] Butawan ve arkadaşları, MSM’nin günde 4 grama kadar dozlarda çoğu kişide iyi tolere edildiğini ve az sayıda hafif yan etki bildirildiğini aktarır; derlemenin yazarlarından biri üretici firma çalışanıdır. ^[8] Tennent’in çalışmasında 3 g/gün 8 hafta güvenli bulundu. ^[4] Brien 2008 derlemesi uzun dönem güvenliğin ayrıca çalışılması gerektiğini belirtir. ^[1] Bu çalışmalar kısa ve küçüktür; bildirilen sonuçları gebelik, emzirme ve ilaç etkileşimlerini kapsamaz.

Türkiye’de MSM nasıl düzenleniyor?

Türkiye’de takviye edici gıdalar Tarım ve Orman Bakanlığı’nın düzenlemesi altındadır ve piyasaya arz edilecek her takviye edici gıda için Bakanlık onayı zorunludur. ^[14] Kısıtlı Maddeler Listesi’nde (son güncelleme 21/09/2026) metilsülfonilmetan (MSM) satırı şöyledir: kaynak “kimyasal sentez”; 11 yaş ve üzeri günlük alım dozu sütununda 6.000 mg/gün; 4–10 yaş sütunu boş; ilk yayım tarihi 22/01/2016. Etikette “18 yaş altı bireylerde kullanılmaz.” ve “Bu takviye edici gıdanın 3 aydan fazla kullanılması durumunda doktora danışılmalıdır.” uyarısı yapılması istenir (09/03/2017; güncelleme 03/08/2017). ^[13] Listedeki üst sınır, çalışmalarda kullanılan miktarlarla aynı birimdedir (mg/gün) ama bir yarar kanıtı değildir.

Kanıt tablosu: iddia, topluluk ve sınırlar