D3 ve K2 Vitamini

Kısa cevap

D3’ün etkili olması için K2 ile birlikte alınması gerektiğini gösteren bir klinik kanıt yoktur. K2 için kemik ve damar sağlığı çalışmaları var, ancak sonuçlar karışık ve sınırlıdır: sağlıklı postmenopozal kadınlarda MK-7 ile kemik yoğunluğu kaybı azalmış, ancak MK-7 ve D birlikte verildiğinde aort kapağı kireçlenmesinin ilerlemesi azalmamıştır. ^{[4] [5]} Varfarin gibi K vitamini antagonisti kullananlar için ise K içeren ürünler ciddi etkileşim konusudur. ^[1]

D3 vitamini nedir, D2’den farkı var mı?

D vitamini iki ana biçimde bulunur: D2 (ergokalsiferol; mantar ve bitkisel kaynaklı) ve D3 (kolekalsiferol; hayvansal besinler ve ciltte güneşle oluşan biçim). NIH’e göre ikisi de serum 25(OH)D düzeyini yükseltir ve raşitizmi iyileştirmede eşdeğer görünür; ancak kanıtların çoğu D3’ün düzeyi daha çok yükselttiğini ve daha uzun korumuş olduğunu gösterir. ^[2]

Tripkovic ve arkadaşlarının randomize çalışmalar meta-analizinde D3, D2’ye göre 25(OH)D’yi daha etkili yükseltmiştir; bu fark tek yüksek doz verilen çalışmalarda belirgindi, günlük kullanımda kaybolmuştur. ^[3] “D3” etiketi bu nedenle vitamin formunu anlatır; ürünün K2 içerdiğini veya daha iyi olduğunu söylemez. Ürün kutusundaki D3 miktarı IU ya da µg olarak yazılır (1 µg = 40 IU); iki birim aynı ürünü farklı gösterebilir.

K2 vitamini nedir? MK-4 ve MK-7 ne demek?

K vitamini iki gruba ayrılır: filokinon (K1), yeşil yapraklı sebzelerde bulunan ana besinsel biçimdir; menakinonlar (K2) ise çoğunlukla bakteri kaynaklıdır, yan zincir uzunluğuna göre MK-4’ten MK-13’e adlandırılır. Hayvansal ve fermente besinlerde mütevazı miktarlarda bulunur. En çok incelenen menakinonlar MK-4, MK-7 ve MK-9’dur. MK-4, vücutta bakteri aracılığı olmadan K1’den dönüştürülebilmesiyle ayrışır. ^[1]

Tüm K vitaminleri, K’ya bağımlı karboksilaz enziminin kofaktörüdür; bu enzim pıhtılaşma proteinlerinin yanı sıra kemikteki osteokalsin ve damar, kemik ve kıkırdakta bulunan matriks Gla proteininin (MGP) işlevi için gereklidir. NIH, MGP’nin anormal kireçlenmeyi azaltabileceği için ilgi odağı olduğunu belirtir. ^[1] Bu biyolojik gerekçe, “D3 kalsiyumu kana çıkarır, K2 onu kemiğe yönlendirir” pazarlama cümlesinin temelidir. Ancak biyolojik mekanizma, takviyenin bu etkiyi sağlıklı insanlarda gösterdiğini kanıtlamaz.

MK-7 ile K1 arasındaki en belirgin fark, MK-7’nin çok uzun yarılanma süresidir: Schurgers ve arkadaşlarının sağlıklı gönüllü çalışmasında MK-7 serumda çok daha istikrarlı düzeyler verdi ve sürekli alımda K1’e göre 7–8 kat yüksek düzeylerde birikti. ^[7]

“Kalsiyum kemiğe gider, damara değil” iddiası kanıtlandı mı?

Hayır, iddia bu biçimde kanıtlanmış değil. Kaynaklar farklı sonuçlar verir:

Kemik. Knapen ve arkadaşlarının randomize çalışmasında 244 sağlıklı postmenopozal kadın 3 yıl boyunca günde 180 µg MK-7 veya plasebo aldı. MK-7, lomber omurga ve femur boynundaki kemik mineral yoğunluğu kaybını azalttı, ancak toplam kalçada fark yoktu; sonuçlar menopoz sonrası sağlıklı kadınlar için geçerlidir ve erkek ya da çocuklara taşınamaz. ^[4] Bildirilen sonuçlar yoğunluk ve kemik dayanıklılığı göstergeleridir; kırık azalması bu çalışmanın özetindeki bulgu değildir.

Damar ve kapak. Diederichsen ve arkadaşlarının çift kör çalışmasında, aort kapağı kalsiyum skoru yüksek (300 AU üzeri) 365 erkek (ortalama 71 yaş) 24 ay boyunca günde 720 µg MK-7 artı 25 µg D vitamini veya plasebo aldı. Aort kapağı kireçlenmesindeki artış tedavi grubunda 275 AU, plasebo grubunda 292 AU idi; fark anlamlı değildi (P=0,64). Aort ve koroner kireçlenme ilerlemesi de farklı değildi. MK-7 artı D, kandaki dp-ucMGP düzeyini düşürdü; yani biyolojik gösterge değişti, klinik sonuç değişmedi. ^[5] Bu çalışma, kombinasyon fikrini doğrudan sınayan az sayıdaki randomize denemeden biridir; yine de belirli bir hasta grubunda (kapak kireçlenmesi olan yaşlı erkekler) yapılmıştır.

Diyaliz hastaları. Valkyrie çalışmasında 132 diyaliz hastasında 18 ay boyunca yüksek doz K2 (haftada üç kez 2.000 µg) verilen grupta K vitamini durumu iyileşti, ancak koroner, aort ve kapak kireçlenmesi ile nabız dalga hızındaki değişiklik gruplar arasında anlamlı farklı çıkmadı. ^[6] Bu, böbrek hastalığı olan özel bir topluluktur ve sağlıklı kişilere genellenemez.

Özetle K2’nin damar kireçlenmesini azalttığı ya da D3 ile birlikte kemiğe kalsiyum yönlendirdiği iddiası, bu randomize çalışmalarda klinik sonuçla doğrulanmadı. Bu, K2’nin bütün koşullarda yararsız olduğu anlamına da gelmez; yalnız bu kaynaklardaki topluluk ve süre sınırları içinde olumlu klinik etki gösterilememiştir. D vitamininin kırık sonuçları için ayrı bir kanıt tablosu D vitamini faydaları sayfasındadır.

Varfarin kullananlar için K2 neden önemli?

Bu başlık kombinasyonun en kritik güvenlik konusudur. NIH, varfarin ve benzeri antikoagülanların (fenprokumon, asenokumarol gibi Avrupa’da kullanılanlar dâhil) K vitamininin etkisini engelleyerek K’ya bağımlı pıhtılaşma faktörlerini azalttığını; bu ilaçları kullananların K vitamini alımını besin ve takviyeden tutarlı tutması gerektiğini, çünkü ani değişikliklerin antikoagülan etkiyi artırabileceğini veya azaltabileceğini belirtir. ^[1]

Menakinon takviyelerinde risk kuramsal değildir: Schurgers ve arkadaşları, günde 50 µg ve üzeri MK-7 sağlayan preparatların oral antikoagülan tedaviyi klinik açıdan anlamlı biçimde bozabileceğini bildirmiştir. ^[7] Bu nedenle varfarin veya benzer bir ilaç kullananlarda D3+K2 kombinasyonu dâhil K içeren bir ürünün eklenmesi ya da bırakılması hekimle birlikte değerlendirilir. Doğrudan oral antikoagülanlar (rivaroksaban gibi) farklı bir etki mekanizmasına sahiptir; bu konuda ilacı yazan hekimin bilgisi esas alınmalıdır.

D3 ve K2 birlikte gerekli mi?

Gerekli olduğunu gösteren bir kanıt yoktur:

• NIH’in D vitamini özeti, D vitamininin işlevi, yeterlilik değerleri veya takviye önerileri için K vitamini şartından söz etmez. ^[2]
• K vitamini besinlerle (özellikle yeşil yapraklı sebzelerle) alınır; NIH’in K tablosunda natto’nun (MK-7) ve koyu yeşil sebzelerin çok yüksek miktarlar sağladığı görülür. ^[1]
• Kombinasyonun sağlıklı kişilerde kırık veya damar olaylarını azalttığına dair randomize kanıt, burada incelenen çalışmalarda yoktur. ^{[4] [5]}

D vitamini takviyesi gerekiyorsa genellikle ayrı bir D ürünü yeterli olur; K2 eklenmesi ayrı bir kararı gerektirir ve ilaç etkileşimleri, hastalıklar ve beslenme gözden geçirilerek verilmelidir. Hangi D formunun ve ürününün etiketinde ne aranacağı D vitamini ilaçları ve takviyeleri sayfasında anlatılır. Yüksek alımın riskleri D vitamini fazlalığı sayfasında ele alınır.

K2 güvenli mi, kimler dikkat etmeli?

NIH’e göre Food and Nutrition Board, düşük toksisite potansiyeli nedeniyle K vitamini için üst sınır belirlememiştir ve besin veya takviyeden alınan K vitamininin insan ya da hayvanlarda olumsuz etki yaptığına dair bildirim olmadığını aktarır. ^[1] Bu, “herkes için risksiz” demek değildir: asıl güvenlik sorunu ilaç etkileşimleridir.

Varfarin dışında NIH, safra asidi bağlayıcıların ve orlistat gibi yağ emilimini azaltan ilaçların K vitamini emilimini azaltabildiğini; orlistatın varfarinle birlikte protrombin zamanını belirgin uzatabileceğini belirtir. Uzun süreli antibiyotik kullanımı da bağırsak bakterilerinin K üretimini etkileyebilir. ^[1] Bu tür ilaçları kullananlarda K2 içeren bir ürünün uygunluğu hekim veya eczacıyla değerlendirilir.

Kombinasyon ürünün etiketi nasıl okunur?

Kombinasyon ürünlerinde üç ayrı soru sorulur: D3 miktarı IU mu µg mı; K2 formu MK-4 mü MK-7 mi ve miktarı kaç µg; porsiyon bir kapsül mü, birkaç damla mı. K2 miktarı, varfarin kullanıcıları için etkileşim açısından özellikle önemlidir. Etiket “kemiğe yönlendirir”, “damarları temizler” gibi bir vaat taşıyorsa bu, yukarıdaki kanıtla uyuşmayan bir ifade olarak okunmalıdır. Bu rehber ürün veya marka önermez ve kişisel doz vermez.

Ayrıntılı rehberD vitamini formları ve etiket okuma→ Ayrıntılı rehberD vitamininin kanıtlı ve kanıtsız faydaları→ Ayrıntılı rehberFazlalık: belirtiler ve üst sınır→

Ana rehber: D vitamini nedir?