Bir soruyla başlıyoruz
İçerikleri, bir bileşiğin ne olduğu, vücutta hangi süreçlerle ilişkili olduğu veya belirli bir iddia hakkında araştırmaların ne söylediği gibi sorular etrafında hazırlıyoruz. Geniş bir konuyu ana rehberde; farklı bir soruyu ayrıntısıyla ele alan yazıyı ilgili alt rehberde topluyoruz.
Kaynağa gidiyoruz
Kurumların bilgilendirme sayfaları ve kılavuzları, sistematik derlemeler, meta-analizler ve özgün araştırmalar başlıca kaynaklarımız. Konuya göre NIH, Cochrane, PubMed ve benzeri yayın kaynaklarına; Türkiye’deki durum için ilgili resmî kurumların açıklamalarına başvuruyoruz.
Bir arama sonucunu veya tanıtım metnini tek başına araştırmanın yerine koymuyoruz. Yalnızca özete erişilebildiğinde, tam metinde yer alabilecek ayrıntılar hakkında kesin bir sonuç üretmemeye dikkat ediyoruz. Bir kaynak listesinde yer almak, o kaynağın bütün iddialarını benimsediğimiz anlamına gelmez.
Bulguyu bağlamıyla aktarıyoruz
Okurken özellikle şu sorulara bakıyoruz:
- Çalışma insanlarda mı, hayvanlarda mı, hücrelerde mi yapılmış?
- Kaç kişi katılmış; yaş, sağlık durumu ve izlem süresi ne?
- Karşılaştırma grubu var mı; hangi sonuç ölçülmüş?
- Etki ne kadar büyük ve sonuçlar ne kadar belirsiz?
- Finansman, yöntem veya örneklem sonuçların yorumunu sınırlıyor mu?
Bir kan değerinin değişmesi ile kişinin sağlığının iyileşmesini aynı sonuç gibi sunmamaya çalışıyoruz. Hayvan bulgusunu insan tedavisine, belirli bir hasta grubunun sonucunu herkese taşımıyoruz. Fayda görülmemesi ile henüz yeterince araştırılmamış olması da farklı durumlardır.
Özetler bize, bulgular kaynaklarına ait
Çalışmaların sonuçlarını kendi anlatımımızla özetliyoruz. Kaynak numaraları ve bağlantılar, okurun asıl yayına ulaşabilmesi için veriliyor. Tablolar ve A–E harfleri editoryal özetlerdir; yeni bir çalışma, standart GRADE değerlendirmesi veya bağımsız tıbbi onay yerine geçmez. Harflerin mevcut kullanımını Kanıt Seviyeleri sayfasında açıklıyoruz.
Bu yayın sistematik derleme yürüttüğü veya bir konudaki bütün çalışmaları kapsadığı iddiasında değildir. Kısa bir özet, asıl yayının yöntem ve sonuç bölümünün yerini tutmaz.
Güncelleme ve düzeltme
Yeni yayın, kaynak güncellemesi veya hata bildirimi bir metnin yeniden ele alınmasını gerektirebilir. İçeriğin anlamını değiştiren düzeltmeleri ilgili yazıda açıklamak; güncelleme tarihini içerik değişikliğiyle ilişkilendirmek yayın ilkemizdir. Ayrıntılar Düzeltmeler sayfasında.
Yazma ve düzenleme araçları araştırmanın veya uzman incelemesinin yerine geçmez. Bir sayfada gerçek bir bağımsız tıbbi inceleme belirtilmiyorsa böyle bir inceleme yapıldığını varsaymayın.