Saxenda (Liraglutid) Yan Etkileri

Aşağıdaki sayılar ürün bilgilerinden ve yayımlanmış RCT’lerden aktarılmıştır. Çalışmalarda yan etkiler, aynı diyet ve egzersiz danışmanlığını alan plasebo grubuyla karşılaştırıldı; bu yüzden her oran plasebo oranıyla birlikte verilir.

Saxenda’nın en sık yan etkileri nelerdir?

ABD etiketine göre güvenlilik verisi, beş çift kör, plasebo kontrollü çalışmada liraglutid alan 3.384 fazla kilolu veya obez yetişkine dayanır. Katılımcıların ortalama yaşı 47, %71’i kadındı; ortalama tedavi süresi 46 haftaydı. ^[1] Liraglutid grubunda plasebodan daha sık görülen başlıca reaksiyonlar:

Kaynak: ABD Saxenda etiketi, Tablo 2 (yetişkinlerde %2 ve üzeri sıklıkta ve plasebodan sık görülenlerin bir bölümü). ^[1] Tip 2 diyabetli ve insülin kullanmayan katılımcıların yer aldığı çalışmada kan şekerinin 54 mg/dL’nin altına inmesi liraglutidde %12,6, plaseboda %6,6 oranında görüldü. ^[1]

Türkiye KÜB’ü aynı tabloyu sıklık sınıflarıyla verir: bulantı, kusma, ishal, kabızlık ve baş ağrısı “çok yaygın” (her 10 kişiden en az birinde); ağız kuruluğu, hazımsızlık, gastrit, reflü, şişkinlik, uykusuzluk, tat bozukluğu, baş dönmesi ve yorgunluk “yaygın” grupta yer alır. KÜB, uykusuzluğun ağırlıklı olarak tedavinin ilk 3 ayında görüldüğünü belirtir. ^[2]

Saxenda bulantısı ne kadar sürer?

Türkiye KÜB’üne göre gastrointestinal olayların çoğu hafif ya da orta şiddette ve geçicidir; büyük çoğunluğunda tedavinin kesilmesi gerekmemiştir. Reaksiyonlar genellikle tedavinin ilk haftasında ortaya çıkmış, tedavi sürerken birkaç gün ya da hafta içinde kaybolmuştur. 65 yaş üzerindekiler ile hafif-orta böbrek yetmezliği olanlar daha fazla gastrointestinal etki yaşayabilir. ^[2] ABD etiketi de bulantı bildiren hasta oranının tedavi sürdükçe azaldığını ve halsizlik, yorgunluk, tat bozukluğu ve baş dönmesinin daha çok ilk 12 haftada, sıklıkla bulantı ve kusmayla birlikte bildirildiğini yazar. ^[1]

Ürün bilgisindeki kademeli doz artırımı, gastrointestinal toleransı artırmak amacıyla tanımlanmıştır. ^[2]

Yan etki yüzünden Saxenda’yı bırakanların oranı nedir?

• Yetişkinler: Liraglutid grubunun %9,8’i, plasebo grubunun %4,3’ü advers reaksiyon nedeniyle tedaviyi erken bıraktı. En sık nedenler bulantı (%2,9’a karşı %0,2), kusma (%1,7’ye karşı %0,1’in altı) ve ishaldi (%1,4’e karşı %0). Gastrointestinal reaksiyon nedeniyle bırakma %6,2’ye karşı %0,8 idi. ^[1]
• 160 haftalık çalışma: Advers reaksiyon nedeniyle bırakma liraglutidde %13, plaseboda %6 oldu. ^[1]
• Ergenler (12–17 yaş): 251 ergenin katıldığı RCT’de advers olay nedeniyle tedaviyi bırakma liraglutidde %10,4, plaseboda %0 idi. ^[4]

SCALE çalışmasında ciddi advers olaylar liraglutid grubunda %6,2, plasebo grubunda %5,0 oranında görüldü; en sık bildirilen advers olaylar hafif-orta bulantı ve ishaldi. ^[3] Tip 2 diyabetlilerde yapılan LEADER çalışmasında da liraglutidi bıraktıran en sık advers olaylar gastrointestinaldi. ^[7]

Ciddi yan etkiler nelerdir?

ABD etiketindeki uyarılar ve yetişkin çalışmalarındaki sıklıklar: ^[1]

• Akut pankreatit: Hakem kuruluyla doğrulanmış pankreatit liraglutidde 3.291 kişiden 9’unda (%0,3), plaseboda 1.843 kişiden 2’sinde (%0,1) görüldü. Pazarlama sonrası dönemde ölümle sonuçlanan kanamalı ve nekrotizan pankreatit de bildirilmiştir. Belirti, bazen sırta vuran kalıcı ya da şiddetli karın ağrısıdır; şüphede ilaç kesilir.
• Safra kesesi hastalığı: Safra taşı %2,2’ye karşı %0,8, safra kesesi iltihabı %0,8’e karşı %0,4. Bu olayları yaşayan liraglutid kullanıcılarının çoğunda safra kesesi alındı. Etiket, farkın kilo kaybının miktarı hesaba katıldıktan sonra da sürdüğünü yazar.
• Ciddi gastrointestinal reaksiyonlar: %4,8’e karşı %1,4. Etiket şiddetli gastroparezisi olanlarda kullanımı önermez; pazarlama sonrası bağırsak tıkanması (ileus) ve ağır kabızlık da listelenir.
• Sıvı kaybına bağlı akut böbrek hasarı: Bazıları diyaliz gerektiren olgular pazarlama sonrası bildirilmiştir; çoğu bulantı, kusma veya ishale bağlı sıvı kaybı yaşayan hastalardadır.
• Kalp hızı artışı: Dinlenme kalp hızında ortalama dakikada 2–3 atım artış görüldü. İki ardışık vizitte 10 atımdan fazla artış liraglutidde %34, plaseboda %19 oranındaydı. Sürekli artış görülürse etikete göre tedavi kesilir.
• Ciddi aşırı duyarlılık: Anafilaksi ve anjiyoödem bildirimleri vardır.
• Anestezi sırasında aspirasyon: Mide boşalmasını yavaşlattığı için genel anestezi veya derin sedasyonda akciğere aspirasyon nadir olarak bildirilmiştir; etiket, planlanan girişimlerden önce sağlık ekibine ilacın bildirilmesini öngörür.
• Hipoglisemi: Tip 2 diyabette insülin veya sülfonilüre ile birlikte kullanımda risk artar; tip 2 diyabetli kilo yönetimi çalışmasında ağır hipoglisemi liraglutid grubunun %0,7’sinde görüldü ve bu kişilerin tamamı sülfonilüre kullanıyordu.

Türkiye KÜB’ü aynı riskleri listeler ve ek olarak tip 2 diyabet çalışmalarında, özellikle önceden tiroid hastalığı olanlarda, guatr gibi tiroidle ilgili olayların bildirildiğini, enjeksiyon bölgesinde kutanöz amiloidoz oluşabildiğini yazar. ^[2]

Saxenda tiroid kanserine neden olur mu?

Bu soru henüz kesin yanıtlı değildir. ABD etiketine göre liraglutid, klinik olarak ilgili maruziyetlerde sıçan ve farelerde doza ve süreye bağlı tiroid C hücresi tümörlerine yol açmıştır; insanda medüller tiroid karsinomuna (MTK) yol açıp açmadığı bilinmemektedir. Pazarlama sonrası MTK olguları bildirilmiş, ancak veriler nedensel ilişkiyi kanıtlamaya ya da dışlamaya yetmemiştir. Rutin kalsitonin ölçümünün veya tiroid ultrasonunun erken tanıdaki değeri belirsizdir. ^[1] Türkiye KÜB’ü, tümörlerin 20 ay tedavi edilen maymunlarda görülmediğini ve kemirgen bulgusunun insanlar için geçerliliğinin muhtemelen düşük olduğunu, ancak tamamen göz ardı edilemeyeceğini belirtir. ^[2]

Yetişkin çalışmalarında doğrulanmış papiller tiroid kanseri liraglutidde 3.291 kişiden 8’inde (%0,2), plaseboda hiç görülmedi; bunların 4’ü 1 cm’den küçüktü ve 4’ü tedavi öncesi bulgular nedeniyle yapılan ameliyat örneklerinde tanı aldı. Doğrulanmış meme kanseri liraglutid alan kadınlarda %0,7, plasebo alanlarda %0,2 oranında görüldü; etiket, olgu sayısının ilaçla ilişkiyi belirlemek için çok az olduğunu yazar. ^[1]

Saxenda intihar düşüncesine yol açar mı?

EMA’nın farmakovijilans komitesi PRAC, Temmuz 2023’te liraglutid ve semaglutid kullanıcılarındaki olgu bildirimleri üzerine başlattığı incelemeyi Nisan 2024’te tamamladı. Komite; klinik dışı çalışmaları, klinik çalışmaları, pazarlama sonrası verileri ve elektronik sağlık kaydı çalışmalarını değerlendirerek mevcut kanıtın liraglutid dahil GLP-1 reseptör agonistleriyle intihar ve kendine zarar verme düşünce ve davranışları arasında nedensel bağı desteklemediği sonucuna vardı ve ürün bilgisinde değişiklik gerekmediğini belirtti. Ruhsat sahipleri bu olayları izlemeye devam edecek. ^[5]

ABD Saxenda etiketinde “intihar davranışı ve düşüncesi” uyarı bölümü Şubat 2026 revizyonunda kaldırılmıştır. ^[1] Ergen çalışmasında liraglutid grubunda bir intihar gerçekleşmiş, araştırmacı tarafından tedaviyle ilişkisinin olası olmadığı değerlendirilmiştir. ^[4]

Ergenlerde yan etkiler farklı mı?

Profil benzer, ama bazı etkiler daha sıktır. ABD etiketindeki 56 haftalık ergen çalışmasında kusma liraglutidde %34,4, plaseboda %4,0; bulantı %42,4’e karşı %14,3; belirtili düşük kan şekeri (70 mg/dL’nin altı) %15,2’ye karşı %4,0 oranında görüldü. Ergenlerde dinlenme kalp hızı ortalama dakikada 3–7 atım arttı. ^[1] Türkiye KÜB’ü de kusmanın ergenlerde yetişkinlere göre 2 kat daha sık görüldüğünü ve 56 haftalık tedavide büyüme ya da ergenlik gelişimi üzerinde etki saptanmadığını yazar. ^[2] Ergen RCT’sinde gastrointestinal advers olaylar %64,8’e karşı %36,5 idi. ^[4]

Gebelikte ve emzirmede durum nedir?

Türkiye KÜB’üne göre liraglutid gebelikte kullanılmamalıdır; gebelik istenirse veya tedavi sırasında gebelik oluşursa tedavi kesilmelidir. Hayvan çalışmaları üreme toksisitesi göstermiştir; insan için potansiyel risk bilinmemektedir. Çocuk doğurma potansiyeli olan kadınlara etkili doğum kontrolü önerilir. Anne sütüne geçip geçmediği bilinmediği için emzirme döneminde de kullanılmamalıdır. ^[2] ABD etiketi, kilo kaybının gebelikte yarar sağlamadığını ve fetüse zarar verebileceğini, gebelik fark edildiğinde ilacın kesilmesi gerektiğini belirtir. ^[1]

Sahte kalemlerle gelen risk

İngiltere ilaç düzenleyicisi MHRA, ülkede bulunan sahte Ozempic ve Saxenda kalemleri arasında insülin içerenler olduğunu bildirdi. Böyle bir kalem kullanıldığında baş dönmesi, terleme ve bulanık görme gibi düşük kan şekeri belirtileri, ağır durumda nöbet ve bilinç kaybı görülebilir. MHRA, yasal tedarik zincirindeki ürünlerin etkilenmediğini belirtir. ^[6] Türkiye’deki sahtelik uyarıları ana rehberde aktarılmıştır.

Bu sayfa kişisel tedavi kararı yerine geçmez; bir yan etkinin ilaçla ilişkili olup olmadığı ve tedavinin sürdürülüp sürdürülmeyeceği hekimin değerlendirmesine bağlıdır.