LL-37

LL-37 nedir?

İnsan vücudu mikroplara karşı ilk savunma hattında, “antimikrobiyal peptit” denen kısa protein parçaları üretir. Katelisidinler bu ailenin bir koludur. 2018 tarihli bir derlemeye göre LL-37, insan katelisidin antimikrobiyal proteininin (CAMP, hCAP18) uç kısmından ayrılan peptittir; mikroplara karşı direnci artırır, bağışıklık hücrelerini iltihap bölgesine çağırır, yara kapanmasını ve yeni damar oluşumunu destekler. Aynı derleme, insan makrofajlarında katelisidin yapımının D vitaminine bağlı olarak artırıldığını da anlatır. ^[6]

Vücudun kendi ürettiği bir peptit olması, dışarıdan verilen LL-37’nin güvenli ya da yararlı olduğu anlamına gelmez. Aşağıda görüleceği gibi LL-37’nin aynı özellikleri, bazı hastalıklarda iltihabı ve otoimmün yanıtı da besler.

Yara iyileşmesinde insan çalışmaları ne gösterdi?

LL-37’nin yara tedavisindeki insan verisi, iyileşmeyen kronik yaralara sürülen ürünlerle yapılmış üç randomize çalışmadan ibarettir.

Bu tablo, ilk küçük çalışmanın umut verici sonucunun daha büyük çalışmada tekrarlanmadığını gösterir. İlk çalışmada 34 kişi dört gruba bölünmüştü ve en yüksek konsantrasyonda plasebodan farklı bir iyileşme görülmedi. ^[1] Faz 2b çalışmasında randomizasyon sırasındaki ortalama yara büyüklüğü 11,6 cm² idi. ^[2] HEAL LL-37 çalışmasının yazarları, büyük ülserlerdeki olası yararın ancak bu hasta grubu için yeterli güçte yeni bir çalışmayla sınanabileceğini yazar. ^[2] Diyabetik ayak çalışması ise yalnızca 25 hastayla yapılmıştır ve tam kapanma yerine granülasyon dokusu gibi ara göstergeleri ölçmüştür. ^[3] Üç çalışmada da LL-37 yaraya sürülmüştür; sonuçlar enjeksiyonla ya da ağızdan kullanıma taşınamaz.

Enjeksiyon ve genel kullanım iddiaları neye dayanıyor?

LL-37’nin insan kullanımı için hazırlanıp satıldığı resmî kayıtlara da geçmiştir: FDA, 2020 tarihli bir uyarı mektubunda bir magistral eczanenin LL-37 dahil, eczanelerde kullanılabilecek ham maddeler listesinde bulunmayan ve aday da gösterilmemiş çok sayıda peptitle ilaç hazırladığını ve steril olması gereken ürünlerin hijyenik olmayan koşullarda hazırlandığını, yani kirlenmiş olabileceğini tespit etti. ^[10] Yukarıdaki üç çalışmanın hiçbiri enjeksiyonla kullanımı incelemedi. FDA’nın 22.04.2026 tarihli değerlendirmesine göre FDA, LL-37’nin insana verildiğinde zarar verip vermeyeceğini bilmek için yeterli güvenlik bilgisine sahip değildir. ^[8]

LL-37’nin enjeksiyonla verildiği yayımlanmış insan deneyimi kanser alanındandır: ABD’de deri metastazı olan melanom hastalarında LL-37 doğrudan tümör içine enjekte edilmiştir. Bu çalışmadan yayımlanan bir olgu raporunda, önceki tedavilere yanıt vermeyen 63 yaşında bir kadında 8 haftalık enjeksiyonlar sırasında tedavi edilen lezyonlar küçüldü; ancak tedavinin başlamasından yaklaşık 45 gün sonra gövde ve kollarda, ilk bakışta deri kanseri ya da iltihaplı keratoz düşündüren çok sayıda siğil benzeri döküntü ve kabarcıklı bir lezyon gelişti. Biyopsilerde atipik hücre çoğalması içeren yoğun iltihap görüldü; lezyonlar tedavi kesildikten sonra 2 ay içinde geriledi. ^[7] Bu tek olgu, sağlıklı kişilerde kullanım için bir güvenlik verisi değildir; yalnızca peptidin deride güçlü bağışıklık tepkileri doğurabildiğini gösterir.

Otoimmün hastalıklar ve kanserle ilişkisi ne?

LL-37’yi “zararsız, doğal bir peptit” olarak sunan iddiaların karşısında, onu otoimmün hastalıkların mekanizmasında gösteren laboratuvar ve hasta örneği çalışmaları vardır. Bu çalışmalar vücudun kendi ürettiği LL-37’yi inceler ve dışarıdan verilen LL-37’nin otoimmün hastalık başlattığını göstermez. Gösterdikleri, bu hastalıklarda LL-37’nin iltihabı ve otoimmün yanıtı besleyen tarafıdır.

Sedef hastalığı

Normalde bağışıklık sistemindeki plazmasitoid dendritik hücreler vücudun kendi DNA’sına tepki vermez. 2007’de yayımlanan bir çalışma, sedef hastalığında LL-37’nin hasarlı hücrelerden çıkan kendi DNA’sını bağlayıp yoğun kümeler oluşturduğunu ve bu kümelerin dendritik hücrelerde güçlü interferon üretimini tetiklediğini gösterdi. Yazarlara göre bu yol, kendi DNA’sına karşı doğal toleransı kırarak sedef hastalığında otoimmüniteyi sürdürebilir. ^[4]

Lupus

Sistemik lupus eritematozus hastalarının kanında, nötrofillerin saldığı ağ benzeri yapılardan (NET) gelen antimikrobiyal peptitlerle kendi DNA’sından oluşan kompleksler saptandı; bunlar dendritik hücreleri aktive etti. Hastalarda hem DNA’ya hem de bu peptitlere karşı otoantikorlar gelişmişti ve lupus hastalarının nötrofilleri sağlıklı kişilerinkinden daha fazla NET saldı. ^[5] Bu çalışmanın iki yazarı, LL-37 aracılı bağışıklık tepkisini engelleyen maddelerle ilgili bir patent sahibidir. ^[5]

Kanser

2018 tarihli derlemeye göre LL-37 yumurtalık, akciğer, meme, prostat ve pankreas kanserleri ile melanom ve derinin skuamöz hücreli kanserinde tümörü destekleyici etkiler gösterirken, kalın bağırsak, mide ve kan kanserleri ile ağız skuamöz hücreli kanserinde kanser karşıtı etkiler gösterir; etki dokuya göre değişir. ^[6] FDA da klinik dışı bulguların LL-37’nin bazı dokularda tümör oluşumunu destekleyebileceğini ve erkek üreme sağlığına zararlı etkileri olabileceğini düşündürdüğünü yazar. ^[8] Bu bulgular laboratuvar ve hayvan çalışmalarına dayanır; insanda dışarıdan verilen LL-37 ile kanser arasındaki ilişki incelenmemiştir.

Yasal durum: FDA, WADA ve Türkiye

ABD: kategori 2 ve danışma komitesi

FDA, eczanelerde hazırlanan (magistral) ilaçlarda kullanılmak üzere aday gösterilen ve önemli güvenlik riski taşıyabilecek maddeleri “kategori 2”ye alır. LL-37 bu kategorideydi. FDA’nın 22.04.2026 tarihli sayfasında “katelisidin LL-37”, aday gösterenlerin başvurusunu geri çektiği maddeler tablosuna taşınmıştır. FDA’nın aynı satırdaki gerekçesi: LL-37 içeren hazırlanmış ilaçlar bazı uygulama yollarında bağışıklık yanıtı riski taşıyabilir, peptitle ilgili safsızlıklar ve ham madde tanımlaması karmaşık olabilir, insandaki güvenlik bilgisi yetersizdir ve klinik dışı bulgular erkek üreme sağlığına zarar ile bazı dokularda tümör oluşumunu destekleme olasılığını düşündürür. ^[8]

FDA’nın 15.04.2026 tarihli duyurusuna göre eczacılık hazırlama danışma komitesi (PCAC), katelisidin LL-37’yi GHK-Cu, diheksa asetat, Melanotan II ve PEG-MGF ile birlikte, eczanelerde kullanılabilecek ham maddeler listesine eklenip eklenmemesi açısından Şubat 2027 sonundan önce yapılacak bir toplantıda ele alacaktır. Danışma komiteleri bağlayıcı olmayan tavsiyeler verir. ^[9] Bu süreç bir ilaç onayı değildir. “Araştırma amaçlı” etiketinin anlamı: Araştırma peptidi ne demek?

Spor (WADA)

WADA’nın 1 Ocak 2026’dan itibaren geçerli listesi LL-37’yi adıyla saymaz. S0 sınıfı, listenin başka bir bölümünde yer almayan ve hiçbir resmî sağlık otoritesince insanda tedavi amaçlı kullanım için onaylanmamış farmakolojik maddeleri her zaman (müsabaka içinde ve dışında) yasaklar; klinik geliştirme aşamasındaki ilaçlar bu tanıma örnek olarak verilir ve sınıf “bunlarla sınırlı olmamak üzere” örneklerle tanımlanır. ^[11] LL-37 ile yayımlanmış en ileri yara çalışması faz 2b düzeyindedir ^[2] ve TİTCK listesinde ruhsatlı ürünü yoktur; somut bir maddenin sınıflandırılması WADA’nın yetkisindedir.

Türkiye

TİTCK’nın 16.10.2026 tarihli Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi’nde LL-37 (katelisidin) etkin maddeli bir ürün bulunmaz. ^[12] 1262 sayılı Kanun’un 19. maddesi, ruhsatsız müstahzar imal edenleri ve bunları bilerek satan, satışa arz eden veya sattıranları bir yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırır; müstahzar olmadığı hâlde hastalıkları teşhis veya tedavi ettiği beyanıyla bir ürünün satışını, pazarlamasını veya reklamını yapanlara da aynı ceza öngörülür. Yurt dışında yapılmış müstahzarları ruhsatsız olarak ticaret amacıyla ithal etmek kaçakçılık sayılır. ^[13] 6197 sayılı Kanun’un 24. maddesine göre ilaçların internet veya başka bir elektronik ortamda satışı yapılamaz. ^[14]

Peptitlerin genel yasal çerçevesi: Peptitler yasal mı? · Genel riskler: Peptit yan etkileri

Kanıt tablosu: iddia, topluluk ve sınırlar

Bu rehberin sınırları

Bu sayfa LL-37 hakkında yayımlanmış insan çalışmalarını, mekanizma araştırmalarını ve resmî kurumların değerlendirmelerini özetler. Doz, kür, hazırlama, uygulama tekniği ya da ürün temini bilgisi vermez. Laboratuvar ve hayvan bulguları insanda yarar ya da güvenlik kanıtı değildir.