DSIP (Delta Uyku Peptidi): Kanıt, Riskler ve Yasal Durum

Bir bakışta

DSIP (delta sleep-inducing peptide, emideltid), 1977’de İsviçre’de tavşan beyin kanından elde edilen ve tavşan beynine verildiğinde derin uykuya özgü yavaş beyin dalgalarını artırdığı bildirilen dokuz amino asitlik bir peptittir. ^[1]
2006 tarihli bir derlemeye göre DSIP’in geni, öncül proteini ve olası reseptörü izole edilememişti; derleme, DSIP’in uyku faktörü olduğu hipotezini “son derece zayıf belgelenmiş” olarak niteler. ^[2]
1981–1998 arasında uykusuzluk ve madde yoksunluğunda küçük insan çalışmaları yapıldı. Kontrollü uyku çalışmalarının sonuçları tutarsızdı; yoksunluk çalışmaları kontrol grubu içermiyordu. FDA, 2026’daki değerlendirmesinde uykusuzluk kanıtını “sonuçsuz ve en iyi ihtimalle ön bulgu” olarak niteledi. ^[4] ^[5] ^[8]
FDA danışma komitesi Temmuz 2026’da DSIP’in ABD’de ilaç hazırlamada kullanılabilecek maddeler listesine eklenmemesi yönünde oy kullandı. ^[10] Türkiye’de ruhsatlı DSIP ürünü yoktur. ^[12]
Bu rehber doz, hazırlama, uygulama yöntemi ya da temin yolu içermez; yalnızca kanıtı ve düzenleyici durumu özetler.

DSIP nedir ve nereden çıktı?

İsviçre’nin Basel kentindeki Schoenenberger–Monnier grubu, tavşan beyin toplardamar kanından elde edilen ve başlangıçta aday bir uyku faktörü olarak görülen maddeyi 1977’de dokuz amino asitlik bir peptit olarak tanımladı: Trp-Ala-Gly-Gly-Asp-Ala-Ser-Gly-Glu. ^[2] Peptit ve sekiz benzeri sentezlenip çift kör koşullarda tavşanların beyin karıncıklarına verildi; toplam 58 tavşanın değerlendirildiği deneyde yalnızca sentetik DSIP, derin uykuya özgü delta ve iğcik dalgalarında anlamlı ve özgül artış oluşturdu. ^[1] Peptidin uluslararası adı emideltiddir. ^[8]

Uyku düzenlenmesini ve melatonin gibi uyku hormonlarını ele alan rehber ayrıca okunabilir.

Ayrıntılı rehberMelatonin: uyku için kanıt, güvenlik ve Türkiye’deki durum

DSIP gerçekten uyku peptidi mi?

Rusya Bilimler Akademisi’nden araştırmacıların 2006 tarihli derlemesine göre DSIP ile uyku arasındaki bağlantı ilk keşiften sonra daha fazla aydınlatılamadı; bunun bir nedeni DSIP’i kodlayan genin, öncül proteinin ve olası reseptörün hiç izole edilememesidir. Derleme, DSIP’in uyku faktörü olduğu hipotezini son derece zayıf belgelenmiş ve hâlâ güçsüz olarak niteler; DSIP’in yapısının bilinen hiçbir peptit ailesine benzemediğini de not eder. ^[2]

Aynı yazarlar, kendi erken deneylerinde tavşan ve sıçanlarda yavaş dalga uykusunu artıranın DSIP’in kendisi değil, bazı yapay benzerleri olduğunu aktarır. Bu nedenle vücutta DSIP benzeri bağışıklık boyası tepkisi veren ve asıl etkiden sorumlu olabilecek başka bir peptidin varlığını öne sürerler. ^[2] Bu, DSIP adının ima ettiği “doğal uyku peptidi” imajının bilimsel olarak doğrulanmadığı anlamına gelir.

Uykusuzluk çalışmaları ne gösterdi?

DSIP’in insanda uykuya etkisi 1981–1992 arasında başta İsviçre olmak üzere birkaç merkezde, 6–18 kişilik küçük çalışmalarla denendi. Tüm çalışmalarda madde damar içine verildi. FDA’nın 2026 tarihli değerlendirmesi bu çalışmaları tek tek inceler. ^[8]

Çalışma	Tasarım ve katılımcı	Bildirilen sonuç	Sınır
Schneider-Helmert ve Schoenenberger 1981	Randomize, çift kör, plasebo kontrollü çapraz; 6 orta yaşlı kronik uykusuz	Enjeksiyondan sonraki ikinci saatten itibaren daha uzun ve daha az bölünen uyku; gündüz uyuşukluğu yok ^[3]	Uykuya dalma süresi değişmedi; FDA’ya göre sayısal veri yetersiz, klinik anlam belirsiz ^[8]
Schneider-Helmert 1986 ve 1987	18 ve 14 kronik uykusuz; plasebo kolu yok, sağlıklı dış kontrol grubu	Uykuya dalma süresi ve uyku verimliliğinde iyileşme ^[8]	FDA: plasebo kolu olmadığı için dış kontrolle karşılaştırma yorumlanması güç
Monti ve ark. 1987	Randomize, çift kör, plasebo kontrollü çapraz; 6 ağır kronik uykusuz	Uyanma sayısı ve uyanıklık süresinde başlangıca ya da plaseboya göre anlamlı fark yok; yazarlar: “klinik önemi az” ^[4]	Çok küçük örneklem
Bes ve ark. 1992	Çift kör, plasebo kontrollü paralel gruplar; 16 kronik uykusuz	Uyku verimliliği ve dalma süresinde zayıf fark, kısmen plasebo grubundaki rastlantısal değişime bağlı; öznel uyku kalitesi değişmedi ^[5]	Yazarlar: kısa süreli tedavinin “büyük bir tedavi yararı sağlaması olası değil”

FDA’nın değerlendirmesine göre olumlu sonuçlar büyük ölçüde aynı araştırmacının çalışmalarından gelir, benzer tasarımla yapılan iki çift kör ve plasebo kontrollü çalışma aynı sonuca ulaşmamıştır ve olumlu bulguların bile klinik açıdan anlamlı olup olmadığı belirsizdir. Kurum, kanıtın damar içi DSIP’in uykusuzluktaki etkililiği hakkında bir sonuca varmak için yetersiz olduğunu belirtir. ^[8] FDA’nın aktardığına göre Amerikan Hekimler Koleji (ACP) kılavuzu kronik uykusuzlukta ilk basamakta bilişsel davranışçı terapiyi önerir; ACP ve Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi (AASM) kılavuzları DSIP’i ele almaz. ^[8]

Alkol ve opioid yoksunluğu çalışmaları

DSIP’in opioid sistemiyle etkileşebileceği yönündeki hayvan bulguları, maddenin yoksunluk tedavisinde denenmesine yol açtı. ^[6]

Cenevre çalışması (1984). Kontrol grubu olmayan açık bir çalışmada alkol (47) ya da opioid (60) yoksunluğu yaşayan 107 yatan hastaya damar içi DSIP verildi; etki, hekim ve hemşirelerin klinik değerlendirmesiyle ölçüldü. Hastaların yaklaşık %13’ü ve %22’si değerlendirme koşullarını karşılamadı. Özete göre değerlendirilen opioid hastalarının %97’sinde, alkol hastalarının %87’sinde belirtiler kayboldu ya da belirgin ve hızlı biçimde düzeldi; kaygı daha yavaş azaldı ve birkaç hastada baş ağrısı bildirildi. ^[6] FDA’nın incelemesi, opioid grubundaki 60 kişiden 40’ının değerlendirildiğini, başarılı sayılan hastaların bir bölümünde tedavi bittikten 24–72 saat sonra kaygının belirgin uykusuzlukla birlikte geri döndüğünü ve yalnızca 13 kişide uykusuzluk görülmediğini aktarır. Kurum çalışmanın körleme ve karşılaştırma grubu içermediğini, standart ölçekler kullanmadığını ve iyileşmeyi nasıl doğruladığını yeterince tanımlamadığını vurgular. ^[8]

1998 açık çalışması. Opioid bağımlılığı tanılı 7 hastada yapılan açık çalışmada, FDA’nın aktarımına göre yoksunluk belirti puanı ilk enjeksiyondan sonra ortalama 34,4’ten 17,8’e düştü. ^[7] Ancak FDA’nın aktarımına göre planlanan tüm enjeksiyonları yalnızca 2 hasta aldı ve bu iki hasta da üçüncü gün uykusuzluk için başka bir ilaca ihtiyaç duydu; ikinci ve sonraki enjeksiyonlardan sonra belirtilerin geri dönüşü bir hasta dışında önlenemedi. Yazarlar DSIP’in etkili bir alternatif olup olamayacağını “açık bir soru” olarak bırakmış ve plasebo kontrollü çalışma önermiştir. ^[8]

FDA, yoksunluk için etkililik kanıtının yetersiz olduğunu, sonuçların küçük, randomize olmayan ve kontrolsüz çalışmalara dayandığını ve bu endikasyon için onaylı ilaçların bulunduğunu belirtir. ^[8] Bu çalışmalar bir tedavi seçeneği olarak yorumlanamaz.

Güvenlik: bilinenler ve bilinmeyenler

FDA’nın derlemesine göre uykusuzluk çalışmalarında damar içi DSIP alan az sayıdaki katılımcıda önemli yan etki bildirilmedi. 107 kişilik yoksunluk çalışmasında ise 9 hastada terleme, baş ağrısı, bulantı ve baş dönmesi gibi geçici yan etkiler, 3 hastada ciddi yan etki görüldü: ikisinde ilk enjeksiyonun başında tansiyon düşüşü, birinde tekrarlayan halsizlik, terleme ve bulantı atakları. İkinci enjeksiyonu alan bir hastada “ilerleyici” tansiyon düşüşü bildirildi. Bu yan etkilerin bir bölümü yoksunluk tablosunun kendisiyle karışmış olabilir. ^[8]

FDA, bugün satılan ürünlerin önerilen kullanım biçimi olan deri altı enjeksiyon için hiçbir güvenlik verisi bulunmadığını; dokuz amino asitlik bir peptidin kümelenme ve safsızlıklar nedeniyle bağışıklık yanıtı oluşturabileceğini ve bunun enjeksiyonla artabileceğini belirtir. Kurum ayrıca hayvan verilerine göre DSIP’in etkilerinin kısmen opioid sistemi üzerinden ortaya çıktığını ve bunun bağımlılık gelişimine yol açabileceğini, ancak bağımlılık potansiyelini inceleyen bir hayvan çalışması bulamadığını not eder. ^[8] Gebelik, emzirme ve uzun süreli kullanım için veri yoktur. Genel peptit riskleri için: Peptit yan etkileri.

FDA DSIP hakkında ne dedi?

DSIP (emideltid), ABD’de eczanelerde ilaç hazırlamada kullanılabilecek maddeler listesine kronik uykusuzluk, narkolepsi ve opioid yoksunluğu için aday gösterildi. FDA’nın Temmuz 2026 danışma komitesi için hazırladığı değerlendirmenin başlıca tespitleri şunlardır: ^[8]

Ruhsat ve tanınma: Emideltidin hiçbir biçimi Avrupa, Japon ya da Uluslararası Farmakopede yer almaz ve FDA’nın taradığı hiçbir ülkede ruhsatlı ilaç olarak kayıtlı değildir. Aynı belge, 2003 tarihli bir makaleye dayanarak Rusya Bilimler Akademisi’ne bağlı bir enstitüde geliştirilen DSIP ve glisin içeren bir preparatın ampul hâlinde piyasaya sunulduğunu da aktarır; bu iki bilgi belgede yan yana durur.
Pazar: İnsanda en az 1981’den beri çalışılan madde, ABD’de en az 2018’den beri ilaç hazırlamada kullanılmaktadır; enjeksiyon ve burun spreyi ürünleri kliniklerde, medikal spa’larda ve internet satıcılarında bulunmaktadır.
Etkililik: Önerilen deri altı yol için hiçbir etkililik çalışması yoktur; damar içi çalışmalar uykusuzluk ve yoksunlukta sonuca varmak için yetersizdir. Narkolepsi için kanıt tek bir hastada yapılmış bir olgu çalışmasından ibarettir ve yorumlanamayacak kadar sınırlıdır.
Kalite: Madde kimyasal açıdan iyi tanımlanmamıştır; tutarsız adlandırma, sınırlı suda çözünürlük ve safsızlık, kümelenme ve endotoksin testlerinin eksikliği sayılır.
Sonuç: FDA uzmanları listeye eklenmemesini önerdi.

FDA danışma komitesi 24 Temmuz 2026’da 6 evet, 7 hayır ve 1 çekimser oyla DSIP’in listeye eklenmemesi yönünde tavsiyede bulundu; aynı toplantıda başka bazı peptitler için olumlu tavsiye çıktı. ^[10] FDA’nın 22.04.2026 tarihli güvenlik riski sayfasında emideltid, “aday gösterilen ancak aday gösterenlerce geri çekilen” maddeler tablosunda bağışıklık yanıtı, safsızlık ve önerilen yol için güvenlik bilgisi bulunmaması gerekçeleriyle yer alır. ^[9] Bu süreçlerin hiçbiri bir ilaç onayı değildir.

DSIP sporda yasak mı?

WADA’nın 2026 Yasaklılar Listesi DSIP’i ya da emideltidi adıyla saymaz. Listenin S0 sınıfı, listenin başka bir bölümünde yer almayan ve hiçbir resmî sağlık otoritesince insanda tedavi amaçlı kullanım için onaylanmamış farmakolojik maddeleri yarışma içinde ve dışında her zaman yasaklar. ^[11] FDA’nın taramasında emideltid aranan hiçbir ülkede ruhsatlı ilaç olarak bulunmadığından bu tanım lisanslı sporcular için doğrudan ilgilidir; aynı FDA belgesinin Rusya’da ampul hâlinde sunulduğunu aktardığı DSIP-glisin preparatı da dikkate alındığında somut sınıflandırma WADA’nın yetkisindedir. ^[8]

Türkiye’de DSIP’in durumu nedir?

Türkiye’de durum

Ruhsat: TİTCK’nın 16.10.2026 tarihli Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi’nde DSIP ya da emideltid içeren ürün yok ^[12]
Kanun: 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu; 6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun ^[13] ^[14]
Spor: WADA S0 onaylanmamış maddeler, her zaman yasak ^[11]

1262 sayılı Kanun’un 3. maddesi müstahzarların ticarete çıkarılmasından ve yurt dışında yapılanların ithalinden önce Bakanlık izni alınmasını şart koşar. 19. madde ruhsatsız müstahzar imal edenleri ve bunları bilerek satan, satışa arz eden veya sattıranları bir yıldan beş yıla kadar hapisle cezalandırır; müstahzar olmasa bile hastalıkları teşhis veya tedavi ettiği beyanıyla bir ürünün satışını da yaptırıma bağlar ve yurt dışında yapılmış müstahzarın ruhsatsız olarak ticari amaçla ithalini kaçakçılık sayar. Ek 7. madde, ruhsatsız müstahzarların inceleme, deneme ya da şahsi tedavi amacıyla ve Bakanlıkça kabul edilecek miktarı aşmamak koşuluyla getirilmesine Bakanlığın izin verebileceğini düzenler; bu bir izin mekanizmasıdır. ^[13] 6197 sayılı Kanun’un 24. maddesine göre ilaçların internet ya da başka bir elektronik ortamda satışı yapılamaz. ^[14] Bir ürünün hukuki niteliği somut olayda idare ve yargı tarafından belirlenir; bu sayfa hukuki görüş değildir.

Peptitlerin yasal durumunu genel olarak ele alan rehber: Peptitler yasal mı? “Araştırma amaçlıdır” etiketinin anlamı: Araştırma peptidi ne demek?

Kanıt tablosu: iddia, topluluk ve sınırlar

İddia	İncelenen topluluk	Sonuç ve sınır
DSIP doğal bir uyku faktörüdür	Tavşan deneyleri; insanda gen ve reseptör bulunamadı	Hipotez son derece zayıf belgelenmiş. ^[1] ^[2]
DSIP kronik uykusuzluğu düzeltir	3 küçük çift kör plasebo kontrollü çalışma (6, 6 ve 16 hasta) ve plasebo kolu olmayan seriler	Biri olumlu, ikisi klinik açıdan anlamlı yarar göstermedi; FDA: sonuçsuz. ^[4] ^[5] ^[8]
DSIP opioid ve alkol yoksunluğunu hafifletir	2 açık, kontrolsüz çalışma (107 ve 7 hasta)	Belirtilerde düzelme bildirildi; körleme ve kontrol yok, erken nüks. ^[6] ^[7]
Deri altı DSIP güvenlidir	İnsan verisi yok	FDA: deri altı yol için güvenlik verisi yok; bağışıklık yanıtı kaygısı. ^[8]
DSIP sporda serbesttir	WADA 2026 listesi	S0 kapsamında her zaman yasak. ^[11]

Bu rehberin sınırları

Bu sayfa DSIP hakkında yayımlanmış çalışmaları ve resmî belgeleri özetler. Kişiye özel doz, hazırlama, uygulama yöntemi, kür süresi ya da ürün kaynağı içermez. Uykusuzluk ve madde yoksunluğu için kanıtı olan tedavilerin değerlendirilmesi hekimin görevidir. Düzenleyici durum değişebilir; bu sayfadaki bilgiler Ekim 2026 itibarıyla geçerlidir.

Kanıtlar ne söylüyor?

Neye etki eder, neye etmez?

Kanıtı sınırlı veya yetersiz

DKronik uykusuzluk — küçük ve tutarsız çalışmalarTutarsız: 6 kişilik randomize, çift kör çapraz bir çalışma olumluydu; benzer tasarımlı iki çift kör, plasebo kontrollü çalışmada (6 ve 16 hasta) klinik açıdan anlamlı yarar görülmedi. FDA: sonuçsuz, en iyi ihtimalle ön bulgu.
DOpioid ve alkol yoksunluğu — kontrolsüz açık çalışmalarKontrol grubu olmayan iki açık çalışmada (107 ve 7 hasta) yoksunluk belirtilerinde düzelme bildirildi; 7 kişilik çalışmada yalnızca 2 hasta planlanan tedaviyi tamamladı.
DNarkolepsi — tek olgu raporuTek bir hastada yapılmış olgu çalışması; FDA bulgunun yöntem açısından yorumlanamayacak kadar sınırlı olduğunu belirtti.

İnsanda çalışılmadı

EDeri altı enjeksiyonla uyku ya da yoksunluk tedavisiinsanda çalışılmadıİnsanda çalışılmadı: FDA, deri altı yolla etkililik ya da güvenlik çalışması bulamadı; uykusuzluk ve yoksunluk çalışmaları damar içi uygulamayla yapıldı.

A–E notları ne anlama geliyor?

Harf, faydanın büyüklüğünü veya kullanım önerisini değil, belirli bir iddia için kanıtın gücünü anlatır. E, etkisizliğin kanıtlandığı anlamına gelmez.

AGüçlü: Yerleşik fizyolojik bilgi (ör. eksiklikte yerine koyma) veya güçlü, tutarlı ve doğrudan insan çalışmaları
BOrta: Destekleyici insan kanıtı; etki küçük ya da bazı sınırlılıklar var
CSınırlı: Tek randomize çalışma, karışık sonuçlar veya düşük kesinlikte insan bulguları
DYetersiz: Küçük, kontrolsüz ya da dolaylı kanıt; yargıya varmak için yeterli değil
EFayda gösterilmedi / insanda çalışılmadı: İddia için fayda gösterilmedi ya da yalnızca hayvan veya hücre verisi var

Bu harfler Half-Life Journal’ın editoryal kanıt özetidir; standart GRADE derecelendirmesi veya bağımsız tıbbi onay değildir.

Harf kanıtın gücünü gösterir; olumlu etki veya kullanım önerisi puanı değildir.

Sık sorulan sorular

DSIP nedir?

DSIP (delta sleep-inducing peptide, uluslararası adıyla emideltid), 1977’de tavşan beyin kanından elde edilen dokuz amino asitlik bir peptittir. Tavşan beynine verildiğinde derin uykuya özgü yavaş beyin dalgalarını artırdığı bildirildiği için bu adı almıştır; hiçbir ülkede onaylı bir ilaç değildir.

DSIP uykusuzluğa iyi gelir mi?

Gösterilmedi. 1981–1992 arasındaki küçük çalışmalardan bazıları olumlu sonuç bildirdi, ancak bunlar ya 6 kişilik ya da plasebo kolu olmayan çalışmalardı. Benzer tasarımlı iki çift kör, plasebo kontrollü çalışmada (6 ve 16 hasta) klinik açıdan anlamlı yarar görülmedi; FDA 2026’da kanıtı sonuçsuz ve en iyi ihtimalle ön bulgu düzeyinde değerlendirdi.

DSIP vücutta doğal olarak bulunur mu?

Kesin değil. DSIP benzeri bağışıklık boyası tepkileri omurgalılarda hipotalamusun hormon salgılayan çekirdeklerinde saptanmıştır, ancak 2006 tarihli bir derlemeye göre DSIP’i kodlayan gen, öncül protein ve reseptör izole edilememişti. Aynı derleme, DSIP’in uyku faktörü olduğu hipotezini çok zayıf belgelenmiş olarak niteler.

DSIP doping sayılır mı?

WADA 2026 listesi DSIP’i adıyla saymaz. S0 sınıfı, hiçbir resmî sağlık otoritesince insanda tedavi amacıyla onaylanmamış maddeleri her zaman yasaklar; FDA’nın taramasında emideltid aranan hiçbir ülkede ruhsatlı ilaç olarak bulunmadı. Somut sınıflandırma WADA’nın yetkisindedir.

DSIP Türkiye’de yasal mı?

TİTCK’nın 16.10.2026 tarihli ruhsatlı ürünler listesinde DSIP ya da emideltid içeren ürün yoktur. 1262 sayılı Kanun ruhsatsız müstahzar imalini ve bilerek satışını 1–5 yıl hapisle cezalandırır; 6197 sayılı Kanun ilaçların internette satışını yasaklar.

Kaynaklar

Hazırlama yöntemi: Kurumsal klinik rehberler ve ilgili araştırmalar karşılaştırıldı. Metinde her bulgunun hangi topluluğa ve sonuca ait olduğu, kaynakları ve sınırlarıyla birlikte açıklanır. Bağımsız tıbbi gözden geçirme henüz yapılmamıştır.

Son güncelleme 19 Ekim 2026

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Doz, ürün veya satıcı önermez. Sağlığınızla ilgili bir karar vermeden önce hekiminize danışın.