Peptitler yasal mı?

Türkiye’de peptitler yasal mı?

Türk hukukunda “peptit” diye ayrı bir kategori yoktur; belirleyici olan ürünün ilaç (müstahzar) olup olmadığı ve ruhsatıdır. Kozmetik ürünlerdeki peptitler kozmetik mevzuatına, kolajen peptitleri gibi gıda ürünleri gıda mevzuatına tabidir; ayrıntı Peptit nedir? rehberindedir. Bu bölüm ilaç niteliğindeki ürünlerle ilgilidir.

1262 sayılı Kanun ne diyor?

1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun ilgili hükümleri şöyledir: ^[1]

• Madde 1: Hekim reçetesiyle verilmesi şart olan müstahzarlar ancak reçete karşılığında, diğerleri reçetesiz olarak, yalnızca eczanelerde ve ecza ticarethanelerinde satılır.
• Madde 3: Yurt içinde üretilen müstahzarların ticarete çıkarılmasından ve yurt dışında üretilenlerin ithalinden önce Bakanlık izni alınması şarttır.
• Madde 18: Müstahzarların kanuna aykırı tanıtım ve satışını yapanlara idari para cezası verilir; tanıtım veya satış internet üzerinden yapılıyorsa Bakanlık derhâl erişimin engellenmesine karar verir. İzin almadan sağlık beyanıyla ürün tanıtımı ve satışı da ayrıca idari para cezasına bağlanmıştır.
• Madde 19: Ruhsatsız müstahzar imal edenler ve bunları bilerek satan, satışa arz eden veya sattıranlar bir yıldan beş yıla kadar hapisle cezalandırılır; müstahzar tedavi niteliklerini taşımıyorsa veya saf olmayan maddelerden yapılmışsa ceza üçte bir artırılır. Müstahzar olmadığı hâlde hastalıkları teşhis veya tedavi ettiği beyanıyla bir ürünün satışını, pazarlamasını veya reklamını yapanlar da aynı cezayı alır. Yurt dışında yapılmış müstahzarları ruhsatsız olarak ticaret amacıyla ithal etmek kaçakçılıktır.
• Ek madde 4: Müstahzarları, tedavi niteliğini azaltacak ya da kullananların sağlığına zarar verecek biçimde taklit ederek imal edenler veya bilerek satanlar Türk Ceza Kanunu veya ilgili kanunlara göre cezalandırılır.
• Ek madde 6: 18. ve 19. maddedeki kabahatlerin konusu olan müstahzarlara el konur ve mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.

Kanunun Ek 7. maddesi ise ruhsatı olmayan müstahzarların incelenmek, denenmek veya şahsi tedavide kullanılmak üzere ve Bakanlıkça kabul edilecek miktarı aşmamak şartıyla yurt dışından getirilmesine Bakanlıkça izin verilebileceğini düzenler. ^[1] Bu hüküm bir Bakanlık izni mekanizmasıdır; ruhsatsız bir ürünün serbestçe getirilebileceği anlamına gelmez.

İnternetten peptit satışı

6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun’un 24. maddesi, ilaçların internet veya başka herhangi bir elektronik ortamda satışının yapılamayacağını ve eczane eczacıları ile eczaneler adına internet sitesi açılamayacağını hükme bağlar. ^[2] Yukarıdaki 1262 sayılı Kanun md. 18 ve 19, internet üzerinden tanıtım veya satış hâlinde erişim engelini ayrıca öngörür. ^[1]

Türk Ceza Kanunu açısından

Türk Ceza Kanunu’nun 187. maddesi, kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye sokacak biçimde ilaç üreten veya satan kimseye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası öngörür; suç tabip, eczacı ya da resmî izne dayalı bir meslek kapsamında işlenirse ceza üçte bir artırılır. 186. madde ise hayatı ve sağlığı tehlikeye sokacak biçimde bozulmuş veya değiştirilmiş ilaçları satan, tedarik eden veya bulunduranları cezalandırır. ^[3] Bu hükümlerin belirli bir peptit ürününe uygulanıp uygulanmayacağı, ürünün niteliğine ve somut olaya göre yargı tarafından belirlenir.

“Araştırma amaçlıdır” etiketi bir koruma sağlar mı?

İncelenen kanun metinlerinde (1262 ve 6197 sayılı Kanunlar) “araştırma amaçlı” ya da “insan kullanımı için değildir” etiketine özgü bir istisna yer almaz. ^[1] 1262 sayılı Kanun md. 19, müstahzar olmasa bile hastalık tedavi ettiği beyanıyla bir ürünün satışını ve reklamını da cezalandırır; dolayısıyla belirleyici olan etiket değil, ürünün nasıl sunulduğu ve ne olduğudur. Bir ürünün hukuki niteliği somut olayda idare ve yargı tarafından belirlenir. Etiketin bilimsel ve pratik anlamı Araştırma peptiti ne demek? rehberindedir.

Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık’ta durum ne?

AB’de insan için tıbbi ürünlerin temel düzenlemesi Direktif 2001/83/EC’dir. Direktifin 1. maddesi tıbbi ürünü iki biçimde tanımlar: insanlarda hastalığı tedavi edici veya önleyici özellikleri olduğu öne sürülen madde ya da madde bileşimi; veya insanlarda farmakolojik, immünolojik ya da metabolik etkiyle fizyolojik işlevleri düzeltmek, iyileştirmek veya değiştirmek ya da tıbbi tanı koymak amacıyla kullanılabilen madde. 6. madde, üye devletin yetkili makamından ya da AB merkezi prosedüründen ruhsat almamış hiçbir tıbbi ürünün o üye devletin pazarına sunulamayacağını belirtir. ^[5] Tanımın ikinci bendi, ürünü sunuluş biçiminden bağımsız olarak farmakolojik, immünolojik veya metabolik etkisi üzerinden tanımlar.

Birleşik Krallık’ta ilaç otoritesi MHRA’nın suç soruşturma birimi, 28 Mayıs 2026’da Northampton yakınlarında yaptığı baskında yaklaşık 12.000 doz ruhsatsız kilo verme ilacı ele geçirdiğini ve bunun kurumun bu tür ürünlerdeki en büyük el koyması olduğunu duyurdu. MHRA’ya göre tesis, retatrutid ve tirzepatid dahil ruhsatsız kilo verme ilaçlarını ve peptit ürünlerini üretmek, paketlemek ve dağıtmak için kullanılıyordu; 29 yaşındaki iki erkek İnsan İlaçları Yönetmeliği 2012 kapsamında suç şüphesiyle gözaltına alındı. ^[6]

ABD’de durum ne?

ABD’de iki ayrı mekanizma vardır. Birincisi, eczanelerin hasta için ilaç hazırlarken (magistral hazırlama) kullanabileceği ham maddelerle ilgilidir. FDA, önemli güvenlik riski taşıyabilecek maddeleri ara politika kapsamında “kategori 2”ye alır. 22.04.2026 tarihli güncel sayfada ipamorelin asetat 29 Eylül 2023’ten beri 503B tesisleri için kategori 2’dedir; BPC-157, CJC-1295, epitalon, enjeksiyon yolu için GHK-Cu, MOTS-c, selank, semax ve TB-500 ise daha önce kategori 2’de bulunup aday gösterenlerce geri çekilen maddeler tablosunda yer alır ve FDA’nın güvenlik değerlendirmeleri aynı sayfada durur. ^[7] Bu listeler bir ilaç onayı değildir. FDA danışma komitesinin Temmuz 2026 toplantısı ve sonrası BPC-157 ve TB-500 rehberlerinde anlatılır.

İkincisi, ruhsatsız ürün satışıdır. FDA, 24 Ağustos 2026 tarihli bir uyarı mektubunda çevrimiçi bir satıcının “GLP-3R” (retatrutid), semaglutid ve tesamorelin gibi ürünlerini onaysız yeni ilaç olarak değerlendirdi. FDA, ürün etiketlerinde “yalnızca araştırma amaçlıdır” ve “insan tüketimi için değildir” ifadeleri bulunmasına rağmen web sitesindeki anlatımların bu ürünlerin insan için ilaç olarak sunulduğunu gösterdiğini; satıcının ürünlerle birlikte enjeksiyonluk çözelti hazırlamak için çözücü sattığını yazdı. ^[8]

Sporcular için: WADA 2026 listesi ve Türkiye

WADA’nın 1 Ocak 2026’dan itibaren geçerli Yasaklılar Listesi’nde peptitler üç bölümde geçer: ^[9]

• S0 — Onaylanmamış maddeler: Listenin başka bölümlerinde sayılmayan ve hiçbir resmî sağlık otoritesince insanda tedavi için onaylanmamış her farmakolojik madde (klinik öncesi veya klinik gelişim aşamasındaki ilaçlar, piyasadan çekilmiş ilaçlar, yalnızca veteriner kullanım onaylı maddeler dahil) her zaman yasaktır; liste BPC-157’yi örnek olarak adıyla sayar.
• S2 — Peptit hormonları, büyüme faktörleri ve ilgili maddeler: CJC-1295 GHRH analogları, ipamorelin büyüme hormonu salgılatıcıları arasında (S2.2.4); “timozin-β4 ve türevleri, örneğin TB-500” büyüme faktörleri arasında (S2.3) adıyla geçer.
• S4 — Hormon ve metabolik modülatörler: MOTS-c AMPK aktivatörleri arasında (S4.4.1); insülinler ve insülin taklitçileri S4.4.2 bölümünde yer alır.

Bu bölümlerin hepsi yarışma içinde ve dışında her zaman yasaktır. Listede adı geçmeyen bir maddenin serbest olduğu sonucu çıkmaz; S0 bölümü onaylanmamış maddeleri ad vermeden de kapsar.

Türkiye’de sporda dopingle mücadeleyi yürütmeye yetkili ulusal kuruluş, Gençlik ve Spor Bakanlığı ile 25 Mayıs 2026’da imzalanan Dopingle Mücadele Yetki ve İş Birliği Protokolü kapsamında Dopingle Mücadele Derneği’dir. Dernek, Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi ve 64 ulusal spor federasyonu tarafından da tek yetkili ulusal kuruluş olarak tanındığını bildirir. ^[10]

Sporcular için cezai sonuç var mı?

Doping ihlalinin sonuçları öncelikle sportif yaptırımlardır ve ülkeden ülkeye cezai boyutu değişir. Örneğin Almanya’nın 2015 tarihli Dopingle Mücadele Kanunu (AntiDopG), organize sporda yarışma avantajı amacıyla ve tıbbi gerekçe olmadan yasaklı madde kullanmayı (“kendine doping”) yasaklar ve bunu üç yıla kadar hapis veya para cezasıyla cezalandırır; bu kendine doping hükmü yalnızca denetim havuzundaki üst düzey sporculara ya da spordan önemli gelir elde edenlere uygulanır. Aynı kanun doping maddesi üretmeyi, ticaretini yapmayı, satmayı veya başkasına uygulamayı da cezalandırır; 18 yaş altındakilere satış veya ticari ya da çete hâlinde işlenmesi gibi ağır hâllerde ceza bir yıldan on yıla kadar hapistir. ^[11] Türkiye’de ise ruhsatsız ürünün satıcısı ve ithalatçısı için yukarıdaki 1262 sayılı Kanun hükümleri geçerlidir.

GLP-1 ilaçları reçeteyle mi verilir?

Semaglutid, liraglutid ve tirzepatid Türkiye’de ruhsatlı ilaçlardır (ayrıntı Semaglutid, Liraglutid, Tirzepatid). AB’de Ozempic’in ürün bilgisi, tedarik koşulu olarak “tıbbi reçeteyle verilen tıbbi ürün” ifadesini taşır. ^[12] Türkiye’de ürünlerin KÜB’ü ve TİTCK’nın ruhsat listesinde reçete türü yazılmaz; ^[4] 1262 sayılı Kanun ise reçeteyle verilmesi şart olan müstahzarların yalnızca reçete karşılığında ve eczanelerde satılabileceğini düzenler. ^[1] Araştırma aşamasındaki retatrutid hiçbir ülkede onaylı değildir ve Türkiye’de ruhsatı yoktur; ayrıntı Retatrutid rehberindedir. Endikasyon dışı kullanım (örneğin diyabet ilacının kilo için kullanımı) ve sahte ürün uyarıları ilgili ilaç rehberlerinde ele alınır.

Özet tablo

Türkiye sütunu TİTCK’nın 16.10.2026 tarihli listesine, spor sütunu WADA’nın 2026 listesine dayanır. ^{[4] [9]}

Bu rehberden sonra nereye?

Ruhsatsız ürünlerin sağlık riskleri Peptit yan etkileri, etiket dili Araştırma peptiti ne demek?, peptit sınıfları Peptit çeşitleri rehberindedir. Bu sayfa hukuki görüş değildir; somut bir durum için hukuki değerlendirme bir avukat tarafından yapılır.