Kisspeptin-10

Kisspeptin-10 nedir?

Kisspeptinler, KISS1 geninin ürettiği 145 amino asitlik bir öncü proteinden kesilerek oluşan peptitlerdir. Bu kesimle kisspeptin-54, kisspeptin-14, kisspeptin-13 ve kisspeptin-10 oluşur; sayı, zincirdeki amino asit sayısını gösterir. Hepsi kisspeptin-10’a karşılık gelen ortak bir uç diziyi taşır ve laboratuvar testlerinde kisspeptin reseptörünü en güçlü uyaran biçim kisspeptin-10 olmuştur. ^[1]

Kisspeptin-10 kanda çok kısa yaşar. FDA’nın 2024 değerlendirmesinde aktarılan insan verisine göre, damar içi infüzyon alan sağlıklı erkeklerde yarı ömrü yaklaşık 3,8 dakikadır. ^[10] Bu nedenle çalışmaların çoğu damar içi tek doz ya da saatler süren infüzyonla yapıldı.

Kisspeptinle aynı ekseni farklı noktalardan uyaran ruhsatlı ilaçlar da vardır: hipotalamus hormonunun sentetik kopyası gonadorelin ve LH gibi etki eden hCG ayrı bir rehberde ele alınıyor.

Ayrıntılı rehberGonadorelin ve hCG: ruhsatlı kullanım, kötüye kullanım ve yasal durum→

Kisspeptin vücutta ne yapar?

KISS1 geni 1996’da melanom ve meme kanseri hücrelerinde, kanserin yayılmasını baskılayan bir gen olarak tanımlandı; adı bu yüzden bir dönem “metastin”di. Üremedeki rolü sonradan anlaşıldı: kisspeptin sinyalini bozan genetik değişiklikler ergenliğin gecikmesine ya da hiç başlamamasına, sinyali aşırı etkinleştiren değişiklikler ise erken ergenliğe yol açar. ^[1]

Hipotalamustaki kisspeptin nöronları nörokinin B de üretir ve GnRH nöronlarının etkinliğini, dolayısıyla GnRH’nin atımlar hâlinde salgılanmasını düzenler. GnRH hipofizden LH ve FSH salgısını, bunlar da yumurtalık ve testislerden cinsiyet hormonu ile yumurta ya da sperm üretimini başlatır. 2025 tarihli derleme, kisspeptinin bunların yanında cinsel davranış, plasenta işlevi ve kemik sağlığıyla da ilişkilendirildiğini ve yumurtlamanın doğal tetikleyicisi olduğunun anlaşılmasının tüp bebek araştırmalarını başlattığını yazar. ^[1]

Erkeklerde LH ve testosteronu artırır mı?

Kisspeptin-10’la ilgili insan verisinin çoğu sağlıklı gönüllülerde hormon yanıtını ölçen küçük çalışmalardır.

Bu çalışmalar kisspeptin-10’un erkeklerde üreme eksenini güçlü biçimde uyardığını gösterir. Ancak hepsi hormon düzeyi ölçer; kas kütlesi, güç, cinsel işlev ya da doğurganlık gibi bir sonucu ölçmez. Yeung çalışmasının yazarları bulgularını, üreme bozukluklarının tedavisine yönelik uzun süreli uygulama protokolleri geliştirmek için bir başlangıç olarak sunar. ^[4]

Sürekli verilince etki neden azalabilir?

GnRH’de olduğu gibi kisspeptinde de uyarının ritmi önemlidir. 2025 derlemesine göre hipotalamik amenoreli kadınlarda günde iki kez verilen kisspeptin-54’e LH yanıtı 14. günde belirgin biçimde azaldı; bu durum reseptör duyarsızlaşmasıyla açıklanır. Aynı derleme, kisspeptin-10’un yapısı değiştirilerek geliştirilen deneysel bir analogun erkeklerde yüksek dozlu deri altı infüzyonla verildiğinde taşifilaksi gösterdiğini aktarır. ^[1] Yeung çalışmasında da kesintisiz 5 günlük infüzyonda LH ve FSH artışı kayboldu, testosteron ise yüksek kaldı. ^[4] Yani sürekli uygulama, LH yanıtını zamanla ortadan kaldırabilir; uzun vadede ne olacağı ölçülmedi.

Cinsel istek ve beyin: Imperial College çalışmaları

Imperial College ekibi, kisspeptinin cinsel ve duygusal uyaranlara verilen beyin yanıtlarını işlevsel MR (fMRI) ile inceledi. Bu çalışmaların hepsinde kisspeptin-54, 75 dakikalık damar içi infüzyonla verildi.

• Comninos ve ark., 2017: 29 sağlıklı genç erkekte çift kör, çapraz, plasebo kontrollü çalışmada kisspeptin, cinsel ve çift bağı içeren görüntülere karşı limbik beyin bölgelerinin etkinliğini artırdı ve olumsuz duygu durumunu azalttı. Bu sürede testosteron değişmedi. ^[5]
• Mills ve ark., 2023: Hipoaktif cinsel istek bozukluğu olan erkeklerle tek merkezli, çift kör, çapraz RCT’de 37 kişi randomize edildi, 32 kişi tamamladı. Birincil sonuçta kisspeptin, cinsel videolara verilen beyin yanıtını plaseboya göre değiştirdi. İkincil sonuçlarda penis sertleşmesi plasebodan %56’ya kadar fazla arttı ve “seks konusunda mutluluk” puanı yükseldi. Yazarlardan biri sözleşmeli araştırma şirketi çalışanıdır; iki yazar çalışma dışı danışmanlık ücreti bildirdi. ^[6]
• Mills ve ark., 2025: 95 kişilik çift kör, çapraz çalışmada aynı protokol LH’yi belirgin artırdı ama kaygı puanını, kortizolü, tansiyonu ve nabzı değiştirmedi. ^[7]

Bu bulgular kisspeptinin cinsel yanıtla ilgili beyin ağlarında etkili olduğunu düşündürür. Ancak her biri tek seferlik bir hastane infüzyonudur; haftalar süren kullanımda cinsel istek bozukluğunu iyileştirdiği gösterilmedi ve çalışmaların hiçbiri kisspeptin-10 kullanmadı. ^[6]

Ruhsatlı bir cinsel istek ilacının kanıtı ayrı bir rehberde: PT-141 (bremelanotid)

Tüp bebek tedavisinde yumurta olgunlaştırma

Tüp bebek tedavisinde yumurtalıklar ilaçla uyarıldıktan sonra yumurtaların son olgunlaşması için genellikle hCG ya da GnRH agonisti verilir. hCG’nin ciddi bir yan etkisi, aşırı yumurtalık uyarılması sendromudur (OHSS). Kisspeptin, vücudun kendi LH salgısını başlattığı için daha “fizyolojik” bir tetikleyici olarak araştırıldı. ^[1]

• Jayasena ve ark., 2014: Tüp bebek tedavisi gören 53 kadına tek doz kisspeptin-54 verildi; denenen her dozda yumurta olgunlaşması gözlendi, kadınların %92’sinde (49/53) döllenme ve embriyo transferi yapıldı, klinik gebelik oranı %23 (12/53) oldu. Kontrol grubu yoktu. ^[8]
• Abbara ve ark., 2015: OHSS riski yüksek 60 kadınla açık etiketli, randomize doz çalışmasında kadınların %95’inde yumurta olgunlaştı. Tüm dozlar birlikte değerlendirildiğinde transfer başına canlı doğum oranı %45’ti (51 transfer) ve hiçbir kadında orta, ağır ya da kritik OHSS gelişmedi. ^[9]

Abbara çalışması tek merkezde, Londra’daki Hammersmith Hastanesi’nde yapıldı; iki çalışmada da kisspeptin standart tetikleyicilerle doğrudan karşılaştırılmadı. ^[9] 2025 derlemesi bu kullanımı hâlâ araştırma konusu olarak ele alır; kisspeptin-10 ise FDA’ya göre hiçbir ülkede onaylı bir ürünün bileşeni değildir. ^{[1] [10]}

Vücut geliştirme ve doğal testosteron iddiaları

İnternette kisspeptin-10, testosteronu “doğal yoldan” artıran, testis küçülmesini önleyen ya da hCG’nin yerini tutan bir peptit olarak satılır. FDA’nın 2024 değerlendirmesi, kisspeptin-10’un bazı klinik sitelerinde kilo verme ve doğurganlık için tanıtıldığını ve bir sitede hCG’ye “alternatif” olarak sunulduğunu kaydeder. ^[10]

FDA’nın aynı değerlendirmesine göre bu iddiaları destekleyen tedavi çalışması yoktur:

• Hipogonadotropik hipogonadizmli kişilerle yapılan dört çalışmanın amacı tedavi değil, kisspeptin-GnRH yolunu incelemekti; kisspeptin-10 damar içi verildi ve sonuçlar karışıktı.
• Testosteron tedavisi sürerken sperm üretimini korumaya yönelik tek ilgili çalışmada, testosteron alan 6 erkeğin hiçbiri kisspeptin-10’a LH yanıtı vermedi; sperm ya da gebelik ölçülmedi.
• 2024 itibarıyla deri altı ya da kas içi yolla hipogonadizmli erkeklerde yapılmış bir çalışma bilinmiyordu ve kisspeptin-10’un bir gün süreden uzun düzenli kullanımda güvenliğini değerlendiren yayımlanmış klinik çalışma yoktu. ^[10] Sonradan yayımlanan 12 günlük çalışma sağlıklı erkeklerde yapıldı ve hormon düzeylerini ölçtü. ^[4]

FDA, kisspeptin-10’un erkek hipogonadizmindeki etkinliği hakkında sonuca varmak için kanıtın yetersiz olduğunu ve bu hastalık için onaylı tedavilerin bulunduğunu belirtir. ^[10] Yukarıdaki taşifilaksi verileri, sürekli kullanımda LH yanıtının zamanla azalabileceğini de düşündürür. ^[1]

Riskleri ve bilinmeyenleri neler?

FDA’nın taradığı kısa süreli kisspeptin-10 çalışmalarının çoğu güvenlik bilgisi içermiyordu; ciddi yan etki bildirilmedi. ^[10] 2025 çalışmasında kisspeptin-54 tansiyonu, nabzı ve kortizolü değiştirmedi. ^[7] Bu bilgiler hastanede tek seferlik ya da günlerle sınırlı infüzyonlara aittir.

FDA’nın 2024 değerlendirmesinde öne çıkan riskler şunlardır: ^[10]

• Bağışıklık tepkisi: Deri altı yolla verilen kısa peptitler bağışıklık yanıtı oluşturabilir; kümeleşme ve sentezden kalan safsızlıklar bu riski artırabilir.
• Ürün kalitesi: Kisspeptin-10’un fiziksel ve kimyasal özellikleri iyi tanımlanmamıştır; peptit sıcaklık, pH ve formülasyona çok duyarlıdır.
• Hayvan verisi: Damar sertliğine yatkın farelerde 4 hafta deri altı kisspeptin-10, aortta damar sertliği lezyonlarını ve damar iltihabını hızlandırdı; hücre çalışmalarında da benzer yönde bulgular var. FDA bu bulguların insandaki önemini belirsiz olarak niteler; insanda çalışılmadı.
• Yan etki bildirimi: FDA’nın yan etki veri tabanında, magistral kisspeptin-10 kullanan hipogonadotropik hipogonadizmli 17 yaşında bir erkekte kilo artışı ve östron yükselmesi bildirilmişti; zaman ilişkisi belirsizdi.

Genel peptit yan etkileri ve enjeksiyon riskleri ayrı bir rehberde: Peptit yan etkileri

FDA, WADA ve Türkiye: yasal durum ne?

ABD: magistral üretim ve danışma kurulu kararı

FDA, kisspeptin-10’u 29 Eylül 2023’te eczanelerde hazırlanan (503A) ilaçlar için ham madde listesinde kategori 2’ye, yani “önemli güvenlik riski taşıyabilecek maddeler” arasına aldı. Gerekçe olarak bazı uygulama yollarında bağışıklık tepkisi riskini, peptitle ilgili safsızlıkları, etkin maddenin tanımlanmasındaki güçlükleri ve önerilen uygulama yolları için güvenlik bilgisinin hiç olmamasını ya da sınırlı olmasını sayar. ^[11] 29 Ekim 2024’teki danışma kurulu toplantısında FDA, erkeklerde ikincil hipogonadizm tedavisi için aday gösterilen kisspeptin-10’un listeye eklenmemesini önerdi; değerlendirmesinde maddenin hiçbir ülkede onaylı bir ürünün bileşeni olmadığını ve Avrupa ile Japonya farmakopelerinde yer almadığını belirtti. ^[10]

“Araştırma amaçlıdır” etiketiyle satılan ürünlerin hukuki anlamı ayrı bir rehberde: Araştırma peptidi ne demek?

Spor (WADA)

WADA’nın 1 Ocak 2026’dan itibaren geçerli listesinde “kisspeptin ve agonist analogları”, koryonik gonadotropin, LH ve gonadorelinle birlikte S2.2.1 “erkeklerde testosteronu uyaran peptitler” başlığında yer alır. S2 sınıfındaki maddeler müsabaka içinde ve dışında her zaman yasaktır ve hiçbiri “belirlenmiş madde” değildir. ^[12]

Türkiye

TİTCK’nın 16.10.2026 tarihli Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi’nde kisspeptin etkin maddeli bir ürün bulunmaz. ^[13] 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun 19. maddesi, ruhsatsız müstahzar imal edenleri ve bu müstahzarları bilerek satan, satışa arz eden veya sattıranları bir yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırır; yurt dışında yapılmış müstahzarları ruhsatsız olarak ticaret amacıyla ithal etmek kaçakçılık sayılır. ^[14]

Peptitlerin genel yasal çerçevesi: Peptitler yasal mı?

Kanıt tablosu: iddia, topluluk ve sınırlar

Bu rehberin sınırları

Bu sayfa kisspeptin-10 ve kisspeptin-54 hakkında yayımlanmış insan çalışmalarını ve resmî kurumların değerlendirmelerini özetler. Doz, kür, hazırlama, uygulama tekniği ya da ürün temini bilgisi vermez; çalışmalardaki uygulamalar yalnızca o çalışmanın tarifidir. Düşük testosteron, kısırlık ve cinsel istek bozukluğu laboratuvar testleriyle değerlendirilmesi ve hekim tarafından izlenmesi gereken durumlardır.