IGF-1 LR3 / DES

IGF-1 LR3 ve DES(1-3) nedir?

IGF-1, büyüme hormonunun vücuttaki etkilerinin önemli bir kısmına aracılık eden bir proteindir. Kanda büyük ölçüde IGF bağlayıcı proteinlere tutunmuş hâlde dolaşır; bu proteinler IGF-1’in dokulara ne kadar ve ne hızla ulaşacağını düzenler. Laboratuvarda üretilen iki türev bu düzenlemeyi kısmen devre dışı bırakacak şekilde tasarlanmıştır.

DES(1-3)IGF-1, IGF-1’in baştaki üç amino asidi (glisin, prolin, glutamat) eksik olan kısaltılmış biçimidir. 1996 tarihli derlemeye göre bu protein inek ağız sütünden, insan beyninden ve domuz rahminden de izole edilmiştir ve muhtemelen IGF-1’in vücutta kesilmesiyle oluşur. 3. sıradaki glutamatın yokluğu bağlayıcı proteinlere tutunmayı belirgin biçimde azaltır; bu nedenle DES(1-3), hücre kültürlerinde büyüme ve çoğalmayı uyarmada IGF-1’den genellikle yaklaşık 10 kat güçlüdür. Bu üstünlük canlıya verildiğinde kısmen korunur ve özellikle bağırsak dokularında seçici etkiler görülür. Derleme yazıldığında klinik kullanım olanakları hiç değerlendirilmemişti. ^[3]

IGF-1 LR3 (Long R3 IGF-1), 3. sıradaki glutamatın yerine arjinin konmuş ve başına ek bir amino asit uzantısı eklenmiş bir türevdir. 2026 derlemesine göre bu değişiklikler bağlayıcı proteinlere tutunmayı belirgin biçimde azaltır; molekül aynı IGF-1 reseptörüne bağlandığı için benzer büyüme ve hücre çoğalması sinyallerini başlatması beklenir. Derleme, IGF-1 LR3’ün insanda yarı ömrünün belgelenmediğini ve hakemli insan çalışması bulunmadığını belirtir; maddeyi kendi dört basamaklı kanıt ölçeğinin en alt basamağına (D: insan çalışması yok) yerleştirir. ^[9]

Bu iki madde, büyüme hormonu salgısını artıran peptitlerden farklıdır: büyüme hormonunu değil, onun aracısı olan IGF-1 reseptörünü doğrudan hedeflerler. Büyüme hormonu ekseninin diğer peptitleri ayrı rehberlerde: Büyüme hormonu salgılatıcıları.

Ruhsatlı referans: mekasermin

Mekasermin ne için onaylı?

Mekasermin, insan IGF-1’iyle aynı amino asit dizisine sahip, bakteride üretilen rekombinant bir proteindir (70 amino asit). ^[1] IGF-1 LR3 ve DES(1-3) ile aynı molekül değildir; mekasermin için yapılan çalışmalar bu analoglara aktarılamaz.

• ABD (FDA): Ürün bilgisine göre mekasermin, 2 yaş ve üstü çocuklarda ağır primer IGF-1 eksikliğine ya da büyüme hormonuna karşı nötralize edici antikor geliştirmiş büyüme hormonu gen delesyonuna bağlı büyüme geriliğinin tedavisinde endikedir. Ağır primer IGF-1 eksikliği; boy SDS’nin ≤ –3, bazal IGF-1 SDS’nin ≤ –3 olması ve büyüme hormonunun normal ya da yüksek olmasıyla tanımlanır. Mekasermin büyüme hormonunun yerine geçmez; büyüme hormonu eksikliği, yetersiz beslenme ya da hipotiroidi gibi ikincil IGF-1 eksikliklerinde endike değildir. ^[1]
• AB (EMA): Increlex, 2–18 yaş arası ağır primer IGF-1 eksikliği olan çocukların uzun süreli tedavisi için Ağustos 2007’de AB genelinde ruhsat aldı. Hastalık nadir olduğu için ruhsat “istisnai koşullar” altında verilmiştir; yani ilaç hakkında tam bilgi elde etmek mümkün olmamıştır. İlaç 22 Mayıs 2006’da öksüz ilaç olarak tanımlanmıştı; bu statü Ağustos 2017’de, 10 yıllık pazar münhasırlığı sona erince kaldırıldı. Büyüme hormonu gen delesyonu ve antikor gelişen çocuklar için yapılan endikasyon başvurusu ise değerlendirme sonunda geri çekildi; bu kullanım ABD’de onaylı, AB’de değildir. ^[2]

Kanıt küçük çalışmalara dayanır. EMA özetine göre ilaç toplam 76 çocuğun katıldığı beş çalışmada incelendi; yalnızca biri sekiz hastada plaseboyla karşılaştırma yaptı. Havuzlanan sonuçlarda büyüme hızı tedavi öncesi yılda 2,8 cm’den ilk yıl 8,0 cm’ye, ikinci yıl 5,8 cm’ye çıktı ve dördüncü yıldan itibaren yılda yaklaşık 4,7 cm’de sabitlendi. ^[2] FDA ürün bilgisi de dördü açık etiketli, biri çift kör plasebo kontrollü beş çalışmanın 71 çocuklu havuzlanan analizinde, tedavi öncesi verisi olan 58 çocukta aynı değerleri (2,8 cm’den 8,0 cm’ye) raporlar. ^[1]

Ürün bilgisindeki uyarılar

FDA ürün bilgisi şu ciddi riskleri sayar: ^[1]

• Düşük kan şekeri: Klinik çalışmalarda 71 çocuğun 30’unda (%42) en az bir kez hipoglisemi görüldü; 5 çocukta ağır hipoglisemi, 4 çocukta hipoglisemiye bağlı nöbet ya da bilinç kaybı oldu. Mekasermin insülin benzeri kan şekeri düşürücü etki taşır.
• Lenf dokusu büyümesi: 11 çocukta (%15) bademcik büyümesi görüldü; 7 çocuğa bademcik ya da geniz eti ameliyatı yapıldı. Horlama, uyku apnesi ve orta kulakta sıvı birikimi bildirildi.
• Kötü huylu tümörler: Pazarlama sonrasında mekasermin almış çocuklarda çeşitli kötü huylu tümörler bildirildi. Tedaviyle ilişkisi bilinmemektedir. Olgular çoğunlukla kansere yatkınlık yaratan nadir genetik boy kısalığı sendromları ya da başka kansere yatkınlık durumları olan hastalarda bildirildi; tümörler önerilenden yüksek doz ya da yaşa ve cinsiyete göre normalin üstünde IGF-1 düzeyi sağlayan dozlar alanlarda da daha sık görüldü. Mekasermin, aktif ya da geçmiş malignitesi olan çocuklarda kontrendikedir.
• Diğerleri: Kafa içi basınç artışı (3 çocuk), femur başı kayması, skolyoz ilerlemesi, alerjik reaksiyonlar ve ağır alerji (anafilaksi).

Sıçanlarda 2 yıllık çalışmada mekasermin böbrek üstü bezinde tümör (feokromositoma) sıklığını artırdı; deri ve meme tümörleri yalnızca tolere edilebilir dozun aşıldığı gruplarda görüldü. ^[1] EMA özetinde en sık yan etkiler (10 hastada 1’den fazla) baş ağrısı, hipoglisemi, kusma, enjeksiyon yerinde doku kalınlaşması ve orta kulak iltihabıdır. ^[2]

Hayvan çalışmaları ne gösteriyor?

LR3 ve DES(1-3) üzerine yayımlanmış çalışmalar hayvan ve hücre deneyleridir. Bulgular, “kas yapar, yağ yakar” iddialarını desteklemekten çok uzaktır.

White ve arkadaşları, kendi önceki çalışmalarında normal kuzu fetüslerine verilen LR3’ün vücut ağırlığını artırdığını ama insülini ve insülin salgısını düşürdüğünü hatırlatır; bu yeni çalışmanın sonucu değil, giriş bölümündeki bir bilgidir. ^[6] DES(1-3) için derleme, hayvanlarda seçici anabolik etkilerin en çok bağırsak dokularında belirgin olduğunu yazar. ^[3]

Bu veriler insana aktarılamaz: türler, uygulama yolu (sürekli infüzyon) ve süreler (günler) gerçek dünyadaki kullanımdan farklıdır ve hiçbir çalışma sağlıklı yetişkinlerde kas gücünü ya da performansı ölçmedi.

Doğal IGF-1 sporcularda denendi mi?

2026 derlemesine göre IGF-1 LR3 ile yapılmış hakemli bir insan çalışması yoktur. ^[9] DES(1-3) için 1996 derlemesi, klinik kullanım olanaklarının o tarihte hiç değerlendirilmediğini yazar. ^[3] Doğal IGF-1 ise Birleşik Krallık’ta 56 amatör sporcuyla (30 erkek, 26 kadın) yapılan randomize, çift kör, plasebo kontrollü bir çalışmada denendi; yazarlara göre o tarihe kadar IGF-1 verilmesinin sportif performansa etkisi hakkında yayımlanmış kanıt yoktu. Katılımcılar 28 gün boyunca plasebo ya da iki farklı dozda rekombinant insan IGF-1’i ile onun bağlayıcı proteini IGFBP-3’ün birleşimini aldı. ^[7]

• Vücut kompozisyonu: Kadınlarda da erkeklerde de yağ kütlesi ya da yağsız kütle anlamlı değişmedi.
• Aerobik kapasite: İki aktif grup ve iki cinsiyet birleştirildiğinde maksimal oksijen tüketimi (VO2max) ortalama yaklaşık %7 arttı (P = 0,001); plasebo grubunda anlamlı değişiklik görülmedi.

Bu sonuçlar her katılımcının kendi önceki değeriyle karşılaştırılmasına dayanır; çalışma küçük ve kısadır. ^[7] Daha önemlisi, kullanılan madde bağlayıcı proteinle birlikte verilen doğal IGF-1’dir. Bağlayıcı proteinlere tutunmayacak şekilde tasarlanmış LR3 ve DES’in vücutta farklı davranması beklenir; bu çalışma onlar hakkında bilgi vermez.

Riskler ve bilinmeyenler neler?

LR3 ve DES(1-3) için insan güvenlik verisi yoktur. Risk değerlendirmesi üç kaynaktan dolaylı olarak yapılabilir:

1. Ruhsatlı akraba ilaç: Mekasermin ürün bilgisi ağır hipoglisemi, bademcik büyümesi, kafa içi basınç artışı ve kötü huylu tümör bildirimlerini sayar. ^[1]
2. Hayvan verisi: Analoglar kan şekerini doğal IGF-1’den daha güçlü ve daha uzun süre düşürdü; araştırmacılar bunu bağlayıcı proteinlere zayıf tutunmayla ilişkilendirdi. ^[4]
3. 2026 derlemesi: IGF-1 analoglarında hipogliseminin teorik olarak olası olduğunu ve uzun süreli IGF-1 reseptörü uyarımına bağlı, biyolojik olarak akla yatkın ama kanıtlanmamış hücre çoğalması (kanser) kaygısını vurgular. Derleme, bu ürünlerin içeriği, dozu ve birlikte kullanım pratiklerinin denetimsiz tedarik zincirinde belirsiz olduğunu da yazar. ^[9]

Enjeksiyonla kullanılan ruhsatsız ürünlerin sterilite ve enfeksiyon riskleri ayrı bir rehberde: Peptit yan etkileri

Karaborsa ürünlerinde ne bulundu?

Doping araştırmacıları 2010’da karaborsadan elde edilmiş bir enjeksiyon şişesinde, C-ucuna histidin etiketi eklenmiş bir LR3 türevi buldu. Bu tür etiketler laboratuvarda proteini saflaştırmayı kolaylaştırmak için eklenir; N-ucuna eklendiklerinde sonradan özel enzimlerle çıkarılırlar. Yazarlara göre bu molekülün insandaki etkileri tanımlanmamıştır ve ürün, enjeksiyon için üretilmekten çok biyokimya çalışmalarının bir yan ürünü olabilir. ^[8] Bu tek bir olgu raporudur; ancak “araştırma amaçlı” etiketli bir şişede beyan edilen molekülün tam olarak bulunacağının güvencesi olmadığını gösterir. Bu etiketin anlamı: Araştırma peptidi ne demek?

FDA, EMA, WADA ve Türkiye: yasal durum ne?

ABD ve AB

FDA ve EMA’nın ruhsatlandırdığı IGF-1 ilacı mekasermindir (Increlex); IGF-1 LR3 ve DES(1-3) bu ruhsatların kapsamında değildir. ^{[1] [2]} FDA’nın eczanelerde magistral ilaç hazırlanmasında kullanılmak üzere aday gösterilen ham maddeler listesinde (503A, 14 Mayıs 2026 güncellemesi) IGF-1 LR3 ya da DES(1-3)IGF-1, kategori 1 (değerlendirmede), kategori 2 (önemli güvenlik riski) ve kategori 3 (yeterli destek olmadan aday gösterilen) bölümlerinin hiçbirinde geçmez. ^[11] Aynı belgede IGF-1 ailesinden mekanik büyüme faktörü (MGF) kategori 3’te yer alır. ^[11] FDA’nın 22.04.2026 tarihli kategori 2 sayfasında da IGF-1 LR3 ya da DES(1-3) geçmez; bu sayfada IGF-1 ailesinden yalnızca PEG’li mekanik büyüme faktörü (PEG-MGF), aday gösterenlerce geri çekilen maddeler tablosunda, insan maruziyeti verisi bulunmadığı ve bağışıklık yanıtı riski taşıyabileceği notuyla yer alır. ^[15] Bu listeler bir ilaç onayı değildir.

Spor (WADA)

WADA’nın 1 Ocak 2026’dan itibaren geçerli listesinde S2.3 “büyüme faktörleri ve büyüme faktörü modülatörleri” başlığı, insülin benzeri büyüme faktörü 1’i (IGF-1, mekasermin) ve analoglarını adıyla sayar; aynı başlıkta mekanik büyüme faktörleri (MGF) de yer alır. S2 sınıfındaki maddeler müsabaka içinde ve dışında her zaman yasaktır ve bu sınıftaki maddelerin hiçbiri “belirlenmiş madde” değildir. ^[10]

Türkiye

TİTCK’nın 16.10.2026 tarihli Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi’nde IGF-1 LR3, DES(1-3)IGF-1 ya da mekasermin etkin maddeli bir ürün bulunmaz. ^[12] 1262 sayılı Kanun’un 19. maddesi, ruhsatsız müstahzar imal edenleri ve bu müstahzarları bilerek satan, satışa arz eden veya sattıranları bir yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırır; müstahzarın saf olmayan maddelerden imal edildiği anlaşılırsa ceza üçte bir artırılır. Müstahzar olmadığı hâlde hastalıkları teşhis veya tedavi ettiği beyanıyla bir ürünün satışını, pazarlamasını veya reklamını yapanlara da aynı ceza öngörülür. Yurt dışında yapılmış müstahzarları ruhsatsız olarak ticaret amacıyla ithal etmek kaçakçılık sayılır. ^[13] 6197 sayılı Kanun’un 24. maddesine göre ilaçların internet veya başka herhangi bir elektronik ortamda satışı yapılamaz. ^[14]

Peptitlerin genel yasal çerçevesi: Peptitler yasal mı?

Kanıt tablosu: iddia, topluluk ve sınırlar

Bu rehberin sınırları

Bu sayfa IGF-1 LR3, DES(1-3)IGF-1 ve ruhsatlı akraba ilaç mekasermin hakkında yayımlanmış çalışmaları ve resmî kurumların belgelerini özetler. Doz, kür, hazırlama, uygulama tekniği ya da ürün temini bilgisi vermez; hayvan çalışmalarındaki uygulamalar insana çevrilemez. IGF-1 eksikliği, laboratuvar testleriyle doğrulanması ve çocuk endokrinoloji uzmanı tarafından izlenmesi gereken nadir bir tanıdır.