25-hidroksi D vitamini (25(OH)D)

25-hidroksi D vitamini, 25(OH)D, D vitamini karaciğerde dönüştürüldükten sonra kanda ölçülen biçimidir. Giustina ve arkadaşlarının uluslararası konsensüsüne göre toplam serum 25(OH)D (25(OH)D₃ ile 25(OH)D₂’nin toplamı) D vitamini durumunun kabul görmüş biyobelirtecidir; ancak ölçüm yöntemi, standardizasyon ve istenen düzeyler hâlâ önemli tartışma konularıdır. ^[1]

Yarı ömrü

Aynı konsensüse göre serum 25(OH)D’nin yarı ömrü 2–3 hafta, daha suda çözünen aktif biçim 1,25(OH)₂D’nin ise yaklaşık 5–8 saattir. ^[1] Rutin değerlendirmede ölçülen biçim 25(OH)D’dir; aktif biçimle aynı şey değildir.

Eşikler

Türkiye’de Ekim 2025’te İstanbul’da yapılan toplantıyla tamamlanan ve 2026’da yayımlanan Delphi konsensüsü, serum 25(OH)D’yi 20 ng/mL altında eksiklik, 12 ng/mL altında ağır eksiklik olarak tanımlar; hedef aralığı 20–50 ng/mL olarak belirler. Aynı belge genel nüfusta rutin tarama yapılmasını önermez; yüksek riskli yetişkinlerde hedefe yönelik test yapılmasını destekler. ^[2] Belgenin giriş bölümü, otoritelerin genel nüfus için 20 ng/mL altını (IOM ve Endocrine Society kılavuzlarına yansıyan yaklaşım), yaşlı ve yüksek riskli gruplar için ise 30 ng/mL altını eşik olarak ele aldığını belirtir. ^[2] Bu yüzden bir sonucun hangi eşikle yorumlandığı belirtilir.

Birimler ve laboratuvar farkı

Sonuç laboratuvara göre ng/mL (kütle) ya da nmol/L (molar) olarak verilir; Giustina konsensüsü birimin raporda açıkça belirtilmesi gerektiğini, mol/L’nin SI birimi olarak tercih edilmesi gerektiğini yazar. Aynı konsensüse göre ölçüm antikor temelli yöntemlerle ya da sıvı kromatografi–kütle spektrometrisiyle (LC-MS/MS) yapılabilir; LC-MS/MS daha tutarlı ve doğru sonuç verir. ^[1]

Eşik tablosu, birim çevirisi ve test yorumu için D vitamini kaç olmalı? rehberi okunabilir.