Bu rehberde
Magnezyum glisinat (bisglisinat) ve magnezyum sitrat, takviyelerde en sık karşılaşılan iki magnezyum bileşiğidir. Glisinatta magnezyum iki glisin molekülüyle, sitratta sitrik asitle birleşir. Aralarındaki fark pazarlamada “daha iyi emilir”, “mideyi yormaz” ve “uyku için” cümleleriyle anlatılır; bu sayfada her cümlenin hangi çalışmaya dayandığı ve nerede dayanaksız kaldığı ayrı ayrı verilir. Tüm bileşikler için ortak bilgi magnezyum çeşitleri rehberindedir.
Magnezyum glisinat ile sitrat arasındaki farklar
| Başlık | Glisinat (bisglisinat) | Sitrat |
|---|---|---|
| Yapı | Magnezyum + iki glisin (amino asit) şelatı | Magnezyumun sitrik asitle tuzu |
| Elementel magnezyum oranı (hesaplanan) | Susuz bisglisinatta yaklaşık %14 | Susuz trimagnezyum disitratta yaklaşık %16; nonahidrat formda yaklaşık %12 |
| Emilim kanıtı | Oksitle yalnızca ileum rezeksiyonlu 12 hastada karşılaştırıldı [5] | Oksitle iki çalışmada karşılaştırıldı; daha çözünür ve daha iyi emildi [3] [4] |
| Birbirleriyle doğrudan karşılaştırma | Sınırlı | Sınırlı |
| Sindirim (ishal) | Doğrudan karşılaştırma yok; 12 hastalık çalışmada oksitten daha iyi tolere edildi [5] | NIH, ishalle en sık bildirilen formlar arasında karbonat, klorür, glukonat ve oksidi sayar; sitrat bu listede yoktur, ancak yüksek miktarlarda tüm formlarda ishal bildirilir [1] |
| Uyku kanıtı | Tek RCT, 155 erişkin, 4 hafta [6] | Yaşlılarda 3 küçük RCT’nin bir bölümünde sitrat tableti kullanıldı [7] |
| Bu sitedeki kanıt derecesi (uyku) | C | C |
| Türkiye’de statü | Takviye edici gıda; her ürün için Tarım ve Orman Bakanlığı onayı gerekir [8] | Aynı |
| Fiyat mantığı | Elementel magnezyum başına bileşik ağırlığı yüksek | Elementel magnezyum başına bileşik ağırlığı yüksek |
Tablodaki “C” derecesi, magnezyum rehberindeki uyku satırıdır: yaşlılarda üç küçük çalışmada uykuya dalma süresi kısalmış, genç erişkinlerde tek RCT’de etki küçük bulunmuştur. Derece formdan bağımsız verilmiştir; glisinat veya sitrat için ayrı bir derece hesaplanacak kadar karşılaştırmalı veri yoktur.
Elementel magnezyum ve fiyat mantığı
Etiketteki “magnezyum” miktarı, NIH’nin belirttiği gibi bileşiğin tamamının ağırlığı değil elementel magnezyumdur. [1] Bileşik ağırlığı ürün adının yanında ayrıca yazılabilir ve ikisi karıştırılabilir. Moleküler ağırlıklardan hesaplanan oranlar ürüne göre hidrat ve saflıkla değişir: oksit yaklaşık %60, sitrat yaklaşık %16, bisglisinat yaklaşık %14.
Bu oranlardan çıkan aritmetik sonuç şudur: aynı elementel magnezyum miktarı için glisinat ve sitrat, oksitten yaklaşık dört kat daha fazla bileşik ağırlığı demektir (60/14 ≈ 4,3; 60/16 ≈ 3,8). Fiyat bu yüzden “kapsül fiyatı” ya da “bileşik grami” üzerinden değil, etiketteki elementel mg üzerinden karşılaştırılır. Üst sınırlar da elementel miktar içindir ve yalnızca takviye ile ilaçtan gelen magnezyumu kapsar: NIH’nin aktardığı FNB üst sınırı erişkinler için 350 mg/gündür. [1] Avrupa’daki farklı üst sınır, kendi kaynağıyla magnezyum rehberinde ayrıca verilir. Hangi formun daha “değerli” olduğu sorusu, emilim ve sonuç kanıtı olmadan fiyattan çıkarılamaz.
Kanıt ne diyor: emilim
Sitrat. Lindberg ve arkadaşları oksidin suda neredeyse çözünmediğini, simüle edilmiş en yüksek asit salgısında bile yalnızca %43 çözündüğünü; sitratın ise suda bile yüksek çözünürlük gösterdiğini bildirdi. Gönüllülerde 25 mmol sitrat sonrası idrar magnezyum artışı oksitten anlamlı olarak yüksekti. [4] Firoz ve Graber’in çalışmasında oksidin kesirli emilimi %4 bulundu; klorür, laktat ve aspartat anlamlı olarak daha yüksek ve birbirine eşdeğer emildi. [2] Walker ve arkadaşlarının 46 sağlıklı kişide 60 gün süren çift kör çalışmasında (günde 300 mg elementel magnezyum) organik formlar, yani sitrat ve bir amino asit şelatı, 24 saatlik idrar magnezyumuna göre oksitten daha çok emildi; serum magnezyumu en çok sitratla yükseldi; oksit ile plasebo arasında fark yoktu. [3]
Glisinat. Schuette ve arkadaşlarının 12 ileum rezeksiyonlu hastayla yaptığı çift kör çapraz geçişli çalışmada, 100 mg dozda izotop etiketli diglisinat ile oksit toplamda benzer emildi (%23,5’e karşı %22,8). Oksitle emilimi en çok bozuk olan dört hastada glisinattan emilim daha yüksekti (%23,5’e karşı %11,8) ve ürün tüm hastalarca daha iyi tolere edildi. [5] Bu örneklem çok küçüktür ve ince bağırsağı ameliyatla kısaltılmış hastalardan oluşur; sonuçlar genel nüfusa taşınamaz.
İkisi yan yana. Glisinat ve sitratı aynı protokolde yan yana koyan doğrudan karşılaştırma verisi sınırlıdır; “glisinat sitrattan daha iyi emilir” ya da “sitrat daha iyi emilir” cümlelerinin ikisi de bu nedenle doğrudan ölçümle desteklenmemiştir. Emilim farkı ayrıca klinik sonuç farkı anlamına gelmez: daha çok emilen formun belirli bir yakınmayı daha iyi düzelttiği doğrudan karşılaştırmalarla gösterilmemiştir.
Kanıt ne diyor: ishal ve mide
İshalin mekanizması form adından çok emilmeyen magnezyumun miktarıdır: NIH, takviye ve ilaçlardan yüksek miktarlarda ishal, bulantı ve karın krampının sık görüldüğünü, etkinin bağırsakta emilmeyen tuzların ozmotik etkisine dayandığını belirtir. [1] Magnezyum rehberinde bağırsağa ilişkin satır A derecesindedir: yüksek takviye miktarlarında ishal en güvenilir etkidir.
“Glisinat mideyi yormaz” iddiasına en yakın veri, Schuette çalışmasındaki “oksitten daha iyi tolere edildi” bulgusu ile Schuster çalışmasında katılımcıların %93’ünün hiçbir yan etki bildirmemesidir; ikisi de sitratla karşılaştırma içermez. [5] [6] Sitratın ishal yapma eğilimi de glisinatla yan yana ölçülmemiştir. Üst sınırı aşan miktarlarda formdan bağımsız olarak ishal beklenir.
Kanıt ne diyor: uyku
Uyku, magnezyum glisinatın en çok anıldığı alandır. Elde edilen kanıt iki ayrı yerden gelir ve aynı şey değildir.
- Glisinat: Schuster ve arkadaşlarının çift kör, plasebo kontrollü çalışmasında kötü uyku kalitesi bildiren 155 erişkine (18–65 yaş) dört hafta boyunca günde 250 mg elementel magnezyum (bisglisinat) verildi. İnsomni Şiddet İndeksi’ndeki düşüş magnezyum grubunda −3,9, plasebo grubunda −2,3 idi (p = 0,049); etki büyüklüğü küçüktü (Cohen d = 0,2). Başlangıçta besinle magnezyum alımı düşük olanlarda daha belirgin iyileşme “keşifsel” olarak bildirildi. [6] Çalışma glisinatı sitratla ya da başka bir formla karşılaştırmadı.
- Oksit ve sitrat: Mah ve Pitre’nin meta-analizi, yaşlı erişkinlerde oral magnezyumu plaseboyla karşılaştıran üç RCT’yi (toplam 151 kişi) birleştirdi; çalışmalarda oksit ve sitrat tabletleri kullanıldı. Uykuya dalma süresi magnezyum grubunda plaseboya göre 17,36 dakika daha kısaydı (%95 GA −27,27 ile −7,44); toplam uyku süresindeki 16,06 dakikalık artış istatistiksel olarak anlamlı değildi. Tüm çalışmalar orta-yüksek yanlılık riski taşıdı ve kanıt düşük ila çok düşük kesinlikteydi. [7]
Uyku için en çok pazarlanan form olan glisinatın tek kanıtı küçük bir etkiyi gösteren bir çalışmadır; yaşlılardaki daha geniş kanıt ise glisinatla yapılmamıştır. Formun uyku sonucunu değiştirdiği gösterilmemiştir.
Hüküm
Kanıt şunu söyler: glisinat ve sitratın ikisi de oksitle karşılaştırıldığında iyi emilen formlardır (sitrat için iki çalışma, glisinat için tek küçük çalışma); ikisi arasında emilim, ishal ya da uyku sonucunda bir üstünlük doğrudan gösterilmemiştir. Seçimi belirleyen ölçütler kanıttan çok etiket bilgisidir: elementel magnezyum miktarı, porsiyondaki bileşik ağırlığı ve üst sınırlar. Böbrek hastalığı, ilaç kullanımı (bifosfonat, tetrasiklin, kinolon) ya da gebelik durumunda form ve zamanlama kararı hekim ve eczacı bilgisine dayanır. Bu sayfa kişisel ürün veya miktar önermez.
Ayrıntılı rehberMagnezyum çeşitleri: glisinat, sitrat, oksit ve diğer formlar Ayrıntılı rehberMagnezyum rehberi: görevleri, referans alımlar ve güvenlik Ayrıntılı rehberMagnezyum faydaları ve kanıtın sınırları Ayrıntılı rehberMagnezyum ne zaman alınır? İlaç aralığı ve zamanlamaSık sorulan sorular
Magnezyum glisinat sitrattan daha mı iyi emilir?
Bunu gösteren doğrudan insan karşılaştırması verisi sınırlıdır. Sitrat iki çalışmada oksitten daha iyi emildi; glisinat oksitle yalnızca ileum rezeksiyonlu 12 hastada karşılaştırıldı ve toplam emilim benzerdi.
Magnezyum glisinat ishal yapar mı?
İshal, emilmeyen magnezyum tuzlarının bağırsakta su çekmesine bağlıdır ve alınan miktarla ilişkilidir. Glisinat ile sitratı ishal açısından karşılaştıran kontrollü veri sınırlıdır; yüksek miktarlarda tüm formlarda ishal bildirilir.
Uyku için hangi magnezyum formu kanıtlıdır?
Glisinat için tek RCT vardır (155 erişkin, 4 hafta, küçük etki). Yaşlılarda uykuya dalma süresini kısaltan meta-analizdeki çalışmalar oksit ve sitrat tabletleriyle yapıldı; kanıt düşük–çok düşük kesinliktedir.
Etiketteki miktar elementel magnezyum mu?
NIH’ye göre Takviye Bilgileri bölümü bileşiğin ağırlığını değil elementel magnezyum miktarını bildirir. Ürün adının yanındaki bileşik ağırlığı ile elementel miktar farklıdır.
Hangisi daha ucuzdur?
Fiyat bileşik ağırlığı değil elementel magnezyum miktarı üzerinden karşılaştırılır; glisinat ve sitrat aynı elementel miktar için oksitten yaklaşık dört kat daha fazla bileşik ağırlığı gerektirir. Ürün fiyatları bu sayfada ele alınmaz.
Kaynaklar
- NIH Office of Dietary Supplements — Magnesium: Health Professional Fact Sheet (2022)
- Firoz ve Graber — Bioavailability of US commercial magnesium preparations (2001)
- Walker ve ark. — Mg citrate found more bioavailable than other Mg preparations in a randomised, double-blind study (2003)
- Lindberg ve ark. — Magnesium bioavailability from magnesium citrate and magnesium oxide (1990)
- Schuette ve ark. — Bioavailability of magnesium diglycinate vs magnesium oxide in patients with ileal resection (1994)
- Schuster ve ark. — Magnesium Bisglycinate Supplementation in Healthy Adults Reporting Poor Sleep: A Randomized, Placebo-Controlled Trial (2025)
- Mah ve Pitre — Oral magnesium supplementation for insomnia in older adults: a systematic review & meta-analysis (2021)
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı — Takviye edici gıdaların onay işlemleri
Son güncelleme
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Doz, ürün veya satıcı önermez. Sağlığınızla ilgili bir karar vermeden önce hekiminize danışın.
