BPC-157 mi TB-500 mü? İnsan Kanıtı, FDA ve WADA Durumu

BPC-157 ve TB-500, internette sıklıkla birlikte anılan iki “araştırma peptidi”dir. İkisi de hiçbir ülkede onaylı ilaç değildir ve ikisinin de insanda etkinlik ya da güvenliğini gösteren kanıt yoktur. Bu sayfa iki maddenin ne olduğunu, hayvan ve insan verisinin nerede bittiğini ve FDA, WADA ile Türkiye’deki resmî durumlarını yan yana verir; doz, hazırlama, uygulama, birlikte kullanım ya da temin bilgisi içermez. Her madde için ayrıntı: BPC-157 ve TB-500.

BPC-157 ile TB-500 arasındaki farklar

Kanıt ne diyor: BPC-157

Olumlu bulgular hayvan modellerine aittir. FDA’nın 2026 değerlendirmesi, kemirgenlerde mide-bağırsak ve kalp-damar sisteminde farklı uyaranlarla oluşturulan hasarın önlendiğini, kesilmiş tendonların iyileşmesinin desteklendiğini ve sinir koruyucu etki gösterildiğini aktarır; aynı belge doz-yanıt ilişkisinin kurulamadığını, moleküler hedefin tanımlanmadığını ve etki mekanizmasının iyi anlaşılmadığını belirtir. ^[1] Bu satırlar bu sitenin BPC-157 rehberinde E derecesindedir (“insanda çalışılmadı”).

İnsanda tablo çok dardır. Literatürü 1 Haziran 2026’ya kadar tarayan ve önceden kaydedilen sistematik derleme, ölçütlere uyan yalnızca üç insan çalışması buldu (toplam 30 kişi), üçünün de yöntemsel kalitesini düşük, kanıtın kesinliğini “çok düşük” olarak değerlendirdi ve BPC-157’nin etik onaylı, düzenlenmiş, yüksek kaliteli klinik çalışmalar dışında insanlarda kullanılmaması gerektiği sonucuna vardı. ^[3] Bu üç çalışma diz ağrısı (geriye dönük dosya taraması, 16 kişi), interstisyel sistit (kontrolsüz pilot, 12 kadın) ve damar içi uygulama güvenliğidir (2 sağlıklı yetişkin); ilk ikisi kontrol grubu içermediğinden rehberde D derecesinde sayılır. Ülseratif kolitte yalnızca bildiri özeti olarak sunulan 53 kişilik randomize çalışmada skor düşüşü BPC-157 grubunda −3,2, plasebo grubunda −1,6 idi ve fark istatistiksel olarak anlamlı değildi (%95 GA −4,84 ile 1,62); rehberde bu satır E (“fayda gösterilmedi”) derecesindedir. ^[1]

Kanıt ne diyor: TB-500

TB-500 ile ilgili tablo daha da boştur. FDA, TB-500’ün insanlara uygulandığı herhangi bir makale, klinik çalışma ya da insan maruziyeti verisi bulamadığını; dolayısıyla insanlardaki olası güvenlik risklerinin bilinmediğini yazar. Hayvanlarda toksisite çalışması da yoktur. ^[2] Hücre kültüründe yapılan bir çalışmada TB-500 yara kapanmasını taşıyıcıdan farklı hızlandırmadı; yalnızca bir yıkım ürünü küçük ama anlamlı kapanma sağladı. ^[2]

“Timozin beta-4 insanda denendi” cümlesi TB-500 için geçerli değildir. FDA, internette iki adın sıklıkla birbirinin yerine kullanıldığını ancak aynı madde olmadıklarını vurgular; insan çalışmaları tam uzunluktaki proteinle yapılmıştır. ^[2] Bu çalışmaların en ileri örneklerinden biri, nörotrofik keratopatide tam timozin beta-4 göz damlasının 18 kişilik faz 3 çalışmasıdır: 4. haftada tam iyileşme ilaç grubunda 10 kişinin 6’sında, plasebo grubunda 8 kişinin 1’inde görüldü ve fark anlamlı değildi (p = 0,0656); çalışmayı ilacı geliştiren şirket finanse etmiştir ve yazarların bir bölümü şirket çalışanıdır. ^[4] Bu sonuç enjeksiyonla kullanılan TB-500’e aktarılamaz; TB-500 rehberinde ilgili satırlar E derecesindedir.

Güvenlik ve ürün içeriği

İki madde için ortak sorun verinin yokluğu ve ürünün içeriğinin doğrulanamamasıdır. FDA, BPC-157 için incelediği analiz sertifikalarının çoğunun yalnızca saflık yüzdesi verdiğini, safsızlık profili, peptit kümelenmesi, mikrobiyal yük ve bakteriyel endotoksin testi içermediğini; enjeksiyon ya da burun yoluyla verilen bir peptit olarak bağışıklık yanıtı (immünojenisite) riski taşıyabileceğini yazar. FDA’nın 4 Aralık 2025’e kadar yaptığı yan etki veri tabanı taramasında BPC-157 için üç bildirim bulunmuştur ve FDA bu bildirimlerden kesin güvenlik sonucu çıkarılamayacağını belirtir. ^[1] TB-500 için aynı veri tabanında Mart 2025’e kadar bildirim yoktur; gıda ve takviye şikâyet sisteminde “TB-500 ve BPC-157 karışımı” ile ilgili güvenlik değerlendirmesi içermeyen iki olgu kaydı bulunmuştur. ^[2]

FDA, iki maddenin internette aynı üründe karışım olarak da satıldığını belirtir; BPC-157 değerlendirmesinde aktarılan bir olgu kaydında (karışım kullanan bir kadında deri ve diş eti koyulaşması) iki peptidin payı ayırt edilemedi. Her iki madde de “yalnızca araştırma amaçlıdır” ibaresiyle satılabilir; bu etiket, satıcının ürünü insanda kullanılacak bir ilaç olarak sunmadığını beyan eder. ^[1] Damar oluşumunu artırıcı etkiye ilişkin kuramsal kaygı ve kanser öyküsü olanlar için belirsizlik, iki maddenin rehberlerinde ayrı ayrı ele alınır; insanda bu soruyu yanıtlayan veri yoktur.

Düzenleyici durum: FDA, WADA ve Türkiye

FDA. Tartışma, eczanelerin hasta için ilaç hazırlamasında (compounding) kullanılabilecek maddeler listesi üzerinden yürür. FDA’nın 22.04.2026 tarihli sayfasında hem BPC-157 hem TB-500 (“timozin beta-4 parçası, LKKTETQ”), daha önce kategori 2’de bulunup aday gösterenlerce geri çekilen maddeler tablosundadır; FDA aynı satırlarda bağışıklık yanıtı riskini ve BPC-157 için insana zarar verip vermeyeceğini bilmek için yeterli bilgisi olmadığını, TB-500 için ise hiçbir insan maruziyeti verisi bulunmadığını yazar. ^[6] Temmuz 2026 danışma komitesi için hazırlanan FDA uzman raporları iki maddenin de listeye eklenmemesini önerdi. ^{[1] [2]} Komite (PCAC) 23 Temmuz 2026’da uzmanların önerisinin aksine ikisinin de eklenmesi yönünde tavsiye verdi; toplantıyı özetleyen bir hukuk bürosuna göre oylama 8 evet, 6 hayır, 1 çekimserdi ve tavsiyelerin hayata geçmesi için FDA’nın kamuya açık görüş alınan bir kural koyma süreci yürütmesi gerekir. ^[7] Tavsiye bağlayıcı değildir ve bir ilaç onayı anlamına gelmez; listeye girmek, etkinliği ve güvenliği kanıtlanmış bir ilaç olmakla aynı şey değildir.

WADA. WADA’nın 2026 Yasaklılar Listesi BPC-157’yi S0 sınıfında (hiçbir resmî sağlık otoritesince insanda tedavi amaçlı onaylanmamış maddeler), TB-500’ü ise “timozin-β4 ve türevleri, örneğin TB-500” olarak S2.3 sınıfında adıyla sayar; ikisi de yarışma içinde ve dışında her zaman yasaktır. ^[5] Lisanslı sporcu için bu maddeleri içeren ya da içerdiği iddia edilen bir ürün doping ihlali riski taşır.

Türkiye. TİTCK’nın 16.10.2026 tarihli Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi’nde BPC-157 ya da TB-500 (timozin beta-4) içeren ürün yer almaz. ^[8] 1262 sayılı Kanun, müstahzarların ticarete çıkarılmasını ve ithalini Bakanlık iznine bağlar; ruhsatsız müstahzar üretenler ile bunları bilerek satan veya satışa arz edenler için bir yıldan beş yıla kadar hapis öngörür. ^[9] “Araştırma amaçlıdır” etiketli bir ürünün bu hükümler karşısındaki durumu somut olaya göre idare ve yargı tarafından değerlendirilir; bu sayfa hukuki görüş değildir.

Hüküm

Kanıt şunu söyler: BPC-157 ve TB-500 farklı maddelerdir ve ikisi için de insanda etkinlik ya da güvenlik gösterilmemiştir. BPC-157’de olumlu bulgular çoğunlukla hayvan modellerinden gelir ve insanda yalnızca çok düşük kesinlikli, 30 kişilik kontrolsüz veri vardır; TB-500’de insan verisi hiç yoktur ve tam uzunluktaki timozin beta-4 ile yapılan göz damlası çalışmaları TB-500’e aktarılamaz. İkisi de hiçbir ülkede onaylı ilaç değildir, WADA listesinde adıyla yasaktır ve Türkiye’de ruhsatlı ürün listesinde yoktur. Düzenleyici durum hızla değişmektedir; bu sayfadaki bilgiler Ekim 2026 itibarıyla geçerlidir. Bir sağlık sorunu için tedavi kararı kanıtlanmış seçenekler üzerinden hekimle verilir.