Yeşil Çay Faydaları

Yeşil çay faydaları nasıl okunmalı?

Yeşil çay çalışmaları iki farklı şeyi karıştırır: içecek olarak tüketilen çay ve kapsül ya da tabletlerdeki yoğun ekstre. NCCIH, kolesterol çalışmalarının çoğunun içecek yerine ekstre takviyelerini incelediğini belirtir. ^[7] Bu nedenle bir meta-analizdeki etki, günlük içilen çaya doğrudan taşınamaz. Ayrıca gözlemsel çalışmalarda çay içenler yaşam tarzı bakımından da farklı olabilir; ilişki, çayın neden olduğu anlamına gelmez. Güvenlik başlıkları ana rehberde ve ekstre sayfasındadır: EFSA’ya göre takviye olarak günde 800 mg ve üzeri EGCG karaciğer enzimlerinde artış yapmıştır ve ekstrelerden güvenli bir EGCG dozu belirlenememiştir (ekstre sayfası); çay demir emilimini azaltabilir (demir rehberi).

Yeşil çay kilo verdirir mi?

Hayır, klinik olarak önemli bir kilo kaybı gösterilmemiştir. Cochrane incelemesi (Jurgens ve ark., 2012), fazla kilolu veya obez yetişkinlerde yeşil çay preparatlarını kontrolle karşılaştıran, en az 12 hafta süren randomize çalışmaları aramıştır; çalışma süreleri 12–13 haftadır. Japonya dışındaki 6 çalışmanın (532 katılımcı) meta-analizinde ortalama kilo farkı −0,04 kg (%95 GA −0,5 ile 0,4; p = 0,88) bulunmuştur. Japonya’daki 8 çalışma (1.030 katılımcı) birbirine benzemediği için birleştirilememiş; yeşil çay lehine −0,2 ile −3,5 kg arasında değişen farklar bildirmiştir. Beden kitle indeksi için Japonya dışındaki çalışmalarda fark −0,2 kg/m² (%95 GA −0,5 ile 0,1), bel çevresi için −0,2 cm (%95 GA −1,4 ile 0,9) bulunmuştur. İki çalışma (184 katılımcı) kilo kaybının korunmasını incelemiş ve anlamlı etki saptanmamıştır. ^[1]

Yazarların sonucu şudur: yeşil çay preparatları fazla kilolu veya obez yetişkinlerde küçük, istatistiksel olarak anlamlı olmayan bir kilo kaybı yapıyor görünmektedir; kayıp küçük olduğundan klinik olarak önemli olması olası değildir. Kilonun korunmasında etki saptanmamıştır. Advers olayları kaydeden sekiz çalışmanın dördü olay bildirmiştir; ikisi dışında hepsi hafif–orta düzeydeydi, bu ikisi yeşil çay grubundaydı, hastaneye yatış gerektirmiş ve çalışmalarda müdahaleyle ilişkisiz olarak bildirilmiştir. ^[1] İnceleme 2012’de yayımlanmıştır; Aralık 2011 – Ocak 2012’ye kadar yapılan aramaları kapsar, sonraki çalışmaları içermez.

Yeşil çay kalp-damar hastalığı riskini azaltır mı?

Gözlemsel çalışmalarda yeşil çay tüketimi daha düşük kalp-damar ölümüyle ilişkili bulunmuştur; bu bir neden-sonuç kanıtı değildir.

Ohsaki çalışması (Kuriyama ve ark., 2006). Japonya’da, 1994’te başlayan, nüfus tabanlı, ileriye dönük bir kohortta başlangıçta inme, koroner kalp hastalığı ya da kanseri olmayan 40–79 yaşındaki 40.530 yetişkin izlenmiştir. Tüm nedenlere bağlı ölüm için 11 yıla kadar, nedene özgü ölüm için 7 yıla kadar izlem yapılmıştır; 4.209 kişi ölmüş, 892’si kalp-damar hastalığından, 1.134’ü kanserden kaybedilmiştir. Yeşil çay tüketimi tüm nedenlere bağlı ve kalp-damar ölümüyle ters ilişkiliydi; tüm nedenlere bağlı ölümde ilişki kadınlarda daha güçlüydü (cinsiyetle etkileşim p = 0,03). Erkeklerde tüm nedenlere bağlı ölüm için risk oranları günde 1 fincandan az içenlere göre 1–2 fincanda 0,93 (%95 GA 0,83–1,05), 3–4 fincanda 0,95 (0,85–1,06), 5 ve üzerinde 0,88 (0,79–0,98) olarak bulunmuştur; kadınlarda aynı kategoriler için 0,98 (0,84–1,15), 0,82 (0,70–0,95) ve 0,77 (0,67–0,89). Kadınlarda kalp-damar ölümü için risk oranları artan tüketim kategorileri boyunca 1,00, 0,84 (0,63–1,12), 0,69 (0,52–0,93) ve 0,69 (0,53–0,90) idi; kalp-damar ölümleri arasında en güçlü ters ilişki inme ölümü için görülmüştür. Kanser ölümü için risk oranları hiçbir kategoride 1,00’dan anlamlı biçimde farklı değildi. ^[3]

NCCIH, yeşil çay tüketiminin koroner kalp hastalığı riskinin düşüklüğüyle Asya popülasyonlarında ilişkilendirildiğini, Batı popülasyonlarında ilişkilendirilmediğini bildirir. ^[7] Yani Japonya’dan gelen bulgu, yeşil çay içme alışkanlığının farklı olduğu toplumlara doğrudan taşınamaz.

Yeşil çay tansiyonu düşürür mü?

Küçük bir düşüş bildirilmiştir. Khalesi ve ark. (2014) yeşil çay katekinlerinin tansiyon üzerindeki etkisini inceleyen 13 randomize çalışmayı birleştirmiştir; makaleler 1995–2013 arasından seçilmiştir. Yeşil çay kontrole göre sistolik tansiyonu 2,08 mmHg (%95 GA −3,06 ile −1,05), diyastolik tansiyonu 1,71 mmHg (%95 GA −2,86 ile −0,56) düşürmüştür. Alt grup analizi, başlangıç sistolik tansiyonu 130 mmHg ve üzeri olan çalışmalarda ve çayın ekstre olarak verildiği çalışmalarda daha büyük bir düşüş olduğunu düşündürmüştür. ^[4] Bu alt grup bulguları ana sonuç değildir; 2 mmHg’lik ortalama düşüş küçük bir etkidir ve tansiyon tedavisinin yerine geçmez.

Yeşil çay kolesterolü düşürür mü?

LDL kolesterolde küçük bir azalma bildirilmiştir; HDL’de değişiklik yoktur. Khalesi ve ark. toplam kolesterolde −0,15 mmol/L (%95 GA −0,27 ile −0,02) ve LDL kolesterolde −0,16 mmol/L (%95 GA −0,22 ile −0,09) azalma bulmuştur. ^[4] Zheng ve ark. (2011), yeşil çay içeceği ve ekstresini inceleyen 14 randomize çalışmayı (1.136 kişi) birleştirmiş; toplam kolesterolde 7,20 mg/dL (%95 GA −8,19 ile −6,21), LDL’de 2,19 mg/dL (%95 GA −3,16 ile −1,21) azalma, HDL’de anlamlı değişiklik bulmamıştır. Yazarlar azalmanın müdahale türü (içecek-ekstre), katekin dozu, süre ve katılımcının sağlık durumuna göre değişmediğini bildirir. ^[5] İki meta-analizin LDL büyüklükleri farklıdır (yaklaşık 6 mg/dL’ye karşı 2,19 mg/dL; mmol/L–mg/dL dönüşümü hesaplamadır). NCCIH de yeşil çayın toplam ve LDL kolesterolü küçük ölçüde azalttığını, HDL ve trigliseridi etkilemediğini aktarır. ^[7]

Yeşil çay kanseri önler mi?

Kanıt tutarsızdır. Cochrane incelemesi (Filippini ve ark., 2020) 142 çalışmayı (11 deneysel, 131 deneysel olmayan) içermiştir. On bir deneysel çalışma, 1.795 katılımcıyı yeşil çay ekstresi ya da plaseboya atamıştır. Prostat kanseri için özet risk oranı 0,50 (%95 GA 0,18–1,36; 3 çalışma, 201 katılımcı), jinekolojik kanser için 1,50 (0,41–5,48; 2 çalışma, 1.157 katılımcı), cilt kanseri (melanom dışı) için 1,00 (0,06–15,92; 1 çalışma, 1.075 katılımcı) bulunmuş; üçü de düşük kesinliktedir. Ekstrelerle sindirim bozuklukları, karaciğer enzimlerinde artış ve daha seyrek olarak uykusuzluk, tansiyon yükselmesi ve cilt tepkileri bildirilmiştir. Gözlemsel çalışmalarda (46 kohort ve 85 olgu-kontrol, 1.100.000’den fazla katılımcı), en yüksek ve en düşük yeşil çay tüketimi karşılaştırıldığında genel kanser insidansı için RR 0,83 (%95 GA 0,65–1,07; 3 çalışma, 52.479 katılımcı), kansere bağlı ölüm için RR 0,99 (0,91–1,07; 8 çalışma, 504.366 katılımcı) bulunmuştur; ikisi de düşük kesinliktedir ve güven aralıkları 1,00’ı içerir. Bazı kanser türlerinde kohort ve olgu-kontrol çalışmaları çelişkili sonuç vermiştir. Yazarlar sonuçların tutarsız olduğunu ve yeşil çayın kanser riski üzerindeki yararına dair sınırlı kanıt bulunduğunu belirtir; çalışmaların çoğu yeşil çayın çok tüketildiği Asya popülasyonlarında yapılmıştır. ^[2]

Yeşil çay bilişsel gerilemeyi önler mi?

Gözlemsel çalışmalarda daha çok çay tüketimi daha düşük bilişsel bozukluk riskiyle ilişkilidir; kanıt kalitesi düşük–orta düzeydedir. Quan ve ark. (2024), Mayıs 2022’ye kadar yapılan aramalarda 23 kohort ve 12 kesitsel çalışmayı birleştirmiş; en yüksek ve en düşük çay tüketimi kategorilerini karşılaştıran bileşik risk oranlarının ikisi de daha düşük risk yönündeydi (%95 GA’lar 1’in altında). Dört randomize çalışmanın birleşiminde MMSE etkisi 1,03 (%95 GA 0,14–1,92) bulunmuştur. Yeşil ve siyah çay tüketimi doğu ülkelerinde, özellikle kadınlarda, daha düşük bilişsel bozukluk riskiyle ilişkiliydi. Yazarlar kanıt kalitesinin genel olarak düşük–orta düzeyde olduğunu belirtir. ^[6] Bu derleme yalnızca yeşil çayı değil, çayın farklı türlerini inceler; ilişki çayın bilişi koruduğu anlamına gelmez.

Kanıt özeti

Bu rehber kişisel doz önermez. Çalışmalardaki ürünler içecek ya da farklı bileşimli ekstreler olduğundan bir çalışmanın bulgusu başka bir ürüne doğrudan taşınamaz.